HMK m. 141'e göre, ön inceleme duruşmasında tarafların uyuşmazlık konuları belirlendikten sonra, tahkikat aşamasında taraflardan biri, dilekçesinde belirtmediği yeni bir vakıayı (olguyu) ileri sürebilir mi? Bu yasağın istisnaları nelerdir?

Kural olarak ileri süremez. HMK m. 141, 'İddia ve Savunmanın Genişletilmesi veya Değiştirilmesi Yasağı'nı düzenler. Bu maddeye göre, 'Taraflar, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleriyle serbestçe; ön inceleme aşamasında ise ancak karşı tarafın açık muvafakati ile iddia veya savunmalarını genişletebilir yahut değiştirebilirler. **Ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra ise diğer tarafın açık muvafakati ve ıslah dışında iddia ve savunma genişletilemez yahut değiştirilemez.**' Bu, yargılamanın belirli bir disiplin içinde yürümesini ve uyuşmazlığın sınırlarının davanın başında çizilmesini amaçlar. Ön incelemede uyuşmazlık konuları (çekişmeli vakıalar) tespit edildikten sonra, taraflar artık bu vakıalar dışında yeni bir olguyu davaya sokamazlar. Bu yasağın iki temel istisnası vardır: 1. **Karşı Tarafın Açık Muvafakati:** Diğer taraf, yeni vakıanın ileri sürülmesine açıkça (yani zımni olmayan, net bir şekilde) rıza gösterirse, yasak ortadan kalkar. 2. **Islah:** Taraflardan her biri, HMK m. 176 vd. uyarınca, tahkikatın sona ermesine kadar bir defaya mahsus olmak üzere 'ıslah' yoluna başvurabilir. Islah, tarafların yapmış oldukları bir usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmelerine olanak tanır. Davacı, ıslah yoluyla dilekçesinde belirtmediği yeni bir vakıayı davaya dahil edebilir veya talep sonucunu artırabilir. Aynı şekilde davalı da, süresinde ileri sürmediği bir def'iyi (örneğin zamanaşımı) ıslah yoluyla ileri sürebilir. Islah, bu yasağın en önemli ve en sık kullanılan istisnasıdır.