Hukuki dinlenilme hakkı (HMK m. 27) nedir ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/9160 E. sayılı kararında, davalıya tahkikat duruşması için davetiye gönderilmeden hüküm kurulması neden bu hakkın ihlali sayılmıştır?

Hukuki dinlenilme hakkı, HMK m. 27'de düzenlenen ve adil yargılanma hakkının temel bir unsuru olan bir usul ilkesidir. Bu hak, davanın taraflarının; (a) yargılama ile ilgili olarak bilgi sahibi olmasını, (b) açıklama ve ispat hakkını kullanmasını ve (c) mahkemenin, bu açıklamaları dikkate alarak karar vermesini içerir. Temel olarak, kimse hakkında, kendisinden habersiz ve savunma hakkı tanınmadan bir karar verilememesini güvence altına alır. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/9160 E., 2017/15129 K. sayılı kararında, mahkeme ön inceleme duruşmasını yapmış ancak davalı bu duruşmaya katılmamıştır. Mahkeme ön incelemeyi bitirip tahkikat aşamasına geçtiğinde, HMK m. 147 uyarınca tarafları tahkikat duruşmasına davet etmek zorundadır. Somut olayda mahkeme, davalıya tahkikat duruşması için bir davetiye göndermeden yargılamaya devam etmiş ve davalının yokluğunda hüküm kurmuştur. Yargıtay, bu durumu hukuki dinlenilme hakkının açık bir ihlali olarak görmüştür. Çünkü davalı, delillerin tartışılacağı ve davanın esasına ilişkin işlemlerin yapılacağı en önemli aşama olan tahkikat duruşmasından haberdar edilmemiş, dolayısıyla açıklama ve ispat hakkını kullanamamıştır. Bu nedenle, usulüne uygun olarak duruşmadan haberdar edilmeden yokluğunda karar verilmesi, kararın bozulmasını gerektiren esaslı bir usul hatasıdır.