Bir davanın ön inceleme aşaması tamamlanmadan ve tahkikat duruşması için gün verilmeden, mahkemenin esasa girerek (örneğin hak düşürücü süre nedeniyle) davayı reddetmesi HMK m. 137/2'ye uygun mudur? Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/1975 E. sayılı kararı bu usulü nasıl değerlendirmiştir?

Hayır, HMK m. 137/2'ye uygun değildir. Bu madde, 'Ön inceleme tamamlanmadan ve gerekli kararlar alınmadan tahkikata geçilemez ve tahkikat için duruşma günü verilemez.' hükmünü amirdir. Bu kural, yargılamanın sistematik bir şekilde ilerlemesini ve tarafların haklarının korunmasını amaçlar. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2016/1975 E., 2016/8836 K. sayılı kararında, mahkemenin ön inceleme yapmadan, evrak üzerinden yaptığı inceleme ile hak düşürücü süre nedeniyle davayı esastan reddetmesi usule aykırı bulunmuştur. Yargıtay'a göre, mahkeme HMK'nın 137 ila 142. maddeleri arasında düzenlenen ön inceleme prosedürünü işletmek zorundadır. Bu prosedür, dilekçeler teatisinin tamamlanmasını, dava şartları ve ilk itirazların incelenmesini, uyuşmazlık konularının belirlenmesini ve tarafların sulhe teşvik edilmesini içerir. Gerekli hallerde ön inceleme duruşması yapılmalıdır. Bu aşamalar usulüne uygun olarak tamamlanmadan, esasa ilişkin bir nedenle (hak düşürücü süre gibi) davanın sonuçlandırılması, yargılama usulünün temel aşamalarından birinin atlanması anlamına gelir ve bozma sebebidir.