Konut ve çatılı işyeri kiralarında, kiracıya güvence (depozito) verme borcu getirilmişse, bu güvencenin miktarı ve muhafazasına ilişkin TBK m. 342'de öngörülen emredici kurallar nelerdir?

Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 342. maddesi, konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence (depozito) ile ilgili kiracıyı koruyucu emredici hükümler içermektedir. Bu kurallar şunlardır: 1. **Miktar Sınırlaması:** Kiracıdan alınacak güvence bedeli, 'üç aylık kira bedelini aşamaz'. Bu üst sınırın üzerinde bir depozito kararlaştırılamaz. 2. **Muhafaza Yükümlülüğü:** Güvence olarak para veya kıymetli evrak verilmesi kararlaştırılmışsa, kiracı bu değeri kiraya verene elden teslim etmez. Bunun yerine, 'kiraya verenin onayı olmaksızın çekilmemek üzere, parayı vadeli bir tasarruf hesabına yatırır, kıymetli evrakı ise bir bankaya depo eder.' Bu, paranın kiraya veren tarafından keyfi olarak kullanılmasını engeller. 3. **Geri Verme Koşulları:** Banka, yatırılan güvenceyi ancak şu üç durumda geri verebilir: a) Her iki tarafın rızasıyla, b) İcra takibinin kesinleşmesiyle, c) Kesinleşmiş mahkeme kararına dayanarak. 4. **Kiraya Verenin Dava Açma Süresi:** Kiraya veren, kira sözleşmesinin sona ermesini izleyen 'üç ay içinde' kiracıya karşı bir dava açtığını veya icra/iflas takibi başlattığını bankaya yazılı olarak bildirmezse, banka 'kiracının istemi üzerine güvenceyi geri vermekle yükümlüdür.' Bu hükümler emredici olup, sözleşmeyle kiracı aleyhine değiştirilemez.