HMK'ya göre ön inceleme duruşması yapılmadan dosya üzerinden karar verilebilir mi?

Kural olarak hayır. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2015/1452 E., 2016/10117 K. sayılı kararında belirtildiği gibi, HMK m. 137 uyarınca her davada ön inceleme yapılması, HMK m. 140 uyarınca da bunun duruşmalı yapılması zorunludur. Mahkeme ancak HMK m. 138'de belirtilen dava şartları ve ilk itirazlar hakkında, tarafları dinlemesine gerek olmadığı kanaatindeyse dosya üzerinden karar verebilir. Bunun dışındaki (davanın esasını etkileyen) konularda, örneğin hak düşürücü süre veya zamanaşımı def'i gibi (HMK m. 142), ön inceleme duruşması tamamlandıktan sonra karar verilmesi gerekir. Duruşma yapmadan davanın esastan reddedilmesi hukuki dinlenilme hakkının ihlalidir.