AYM ve AİHM içtihatlarına göre 'etkili soruşturma yükümlülüğü'nün bir gereği olan 'caydırıcı ceza' ilkesi nedir ve özellikle hangi durumlarda önem kazanır?

Caydırıcı ceza ilkesi, yaşam hakkı gibi temel hakları ihlal eden fiillerin cezasız kalmamasını veya işlenen suçun ağırlığıyla orantısız, caydırıcılıktan uzak cezalarla geçiştirilmemesini ifade eder. Bu ilke, benzer ihlallerin gelecekte tekrarlanmasını önlemek ve hukukun üstünlüğüne olan kamu güvenini korumak amacı taşır. Özellikle devlet görevlilerinin (güvenlik güçleri vb.) güç kullanımı sonucu meydana gelen ölüm olaylarında önem kazanır. Bu tür olaylarda sorumlulara verilen cezaların ertelenmesi, para cezasına çevrilmesi veya hükmün açıklanmasının geri bırakılması gibi uygulamalar, 'cezasızlık' algısı yarattığı için yaşam hakkının ihlali olarak kabul edilmektedir. (AYM, Narin Kurt kararı, B. No: 2018/2540)