TCK madde 109'daki 'kişiyi hürriyetinden yoksun kılma' suçunun birden fazla nitelikli halinin bir arada gerçekleşmesi durumunda ceza tayini nasıl yapılır? Yargıtay'ın 14. Ceza Dairesi'nin 2018/145 E., 2018/145 K. ve 109/3-b, 109/3-f maddelerine ilişkin uygulamadaki hataları ve sonuca etkisini değerlendiriniz.

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #83137

TCK madde 109'un 3. fıkrasında, suçun a) silahla, b) birden fazla kişi tarafından birlikte, c) kişinin yerine getirdiği kamu görevi nedeniyle, d) kamu görevinin sağladığı nüfuz kötüye kullanılmak suretiyle, e) üstsoy, altsoy veya eşe ya da boşandığı eşe karşı, f) çocuğa ya da beden veya ruh bakımından kendini savunamayacak durumda bulunan kişiye karşı işlenmesi halinde, yukarıdaki fıkralara göre verilecek ceza bir kat artırılır. Bu bentler, seçimlik nitelikli hallerdir ve bir fiilde birden fazlası gerçekleşse dahi her biri ayrı ayrı artırım nedeni olarak dikkate alınır. **Yargıtay 14. Ceza Dairesi'nin Yaklaşımı (2016/12193 E., 2018/145 K.):** Bu kararda, sanık hakkında mağdure Sema'ya yönelik kişiyi hürriyetinden yoksun kılma suçundan dolayı TCK 109/1 maddesi gereğince temel ceza tayin edildiği, ardından 109/3-b (birden fazla kişi tarafından birlikte) ve 109/3-f (çocuğa ya da kendini savunamayana karşı) maddeleri gereğince 'bir kat artırım' yapılması gerekirken, '2 yıl yerine 4 yıl hapis cezası belirlenmiş' olduğu belirtilmiştir. Ancak Yargıtay, bu hatanın 'sonraki uygulamaların doğru olarak yapılması karşısında sonuç cezaya etkili görülmediği' gerekçesiyle bozma nedeni yapılmadığını ifade etmiştir. **Değerlendirme:** * **Birden Fazla Nitelikli Halin Uygulanması:** Eğer bir fiil birden fazla nitelikli halin unsurlarını taşıyorsa (örneğin hem silahla hem de birden fazla kişiyle birlikte işleniyorsa), her bir nitelikli hal ayrı ayrı uygulanır ve ceza buna göre artırılır. TCK 109/3'teki 'bir kat artırılır' ibaresi, her bir nitelikli hal için cezanın bir kat artırılacağını ifade eder. Dolayısıyla, temel ceza üzerinden her bir nitelikli hal için ayrı ayrı artırım yapılması esastır. * **Hatalı Hesaplama ve Sonuca Etki:** Kararda belirtilen durum, temel cezanın (örneğin 1 yıl) TCK 109/1'den belirlenip, sonra 109/3-b ve 109/3-f'den ayrı ayrı birer kat artırım yapılması (yani 1 yıl + 1 yıl + 1 yıl = 3 yıl veya 1 yıl x 2 = 2 yıl, sonra 2 yıl x 2 = 4 yıl gibi) yerine, temel cezanın hatalı olarak belirlenmesi veya artırım oranının yanlış uygulanması (örneğin 1 yıldan 2 yıla çıkarıldıktan sonra tekrar bir kat artırım yapılması gibi) anlamına gelebilir. Yargıtay'ın '2 yıl yerine 4 yıl' ifadesi, bu nitelikli hallerin yanlış anlaşılarak ya da hesaplanarak fazladan bir artırım yapıldığını göstermektedir. Ancak bu durumun 'sonuç cezaya etkili görülmemesi', ya başka indirim/artırımlar nedeniyle sonuç cezanın değişmediği ya da mevcut hatanın sanık aleyhine olmadığı, bu nedenle bozma nedeni sayılmadığı anlamına gelebilir. Eğer sanık aleyhine temyiz olsaydı, bu hata bozma nedeni yapılabilirdi.