HMK madde 115 bağlamında, 'derdestlik' (HMK 114/1-ı) dava şartının 'tarafların, dava konusunun ve dava sebebinin aynı olması' koşulunu Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2015/6907 E., 2017/649 K. sayılı kararı üzerinden açıklayınız. Bu kararda, 'kooperatif genel kurul kararlarının iptali' davasında, 'aynı taleplerle aynı mahkemeye başvurularak' açılan davanın akıbeti nasıl belirlenmiştir?

HMK madde 114/1-ı'da düzenlenen 'derdestlik', bir davanın daha önceden açılmış ve halen görülmekte olması durumunda, aynı davanın yeniden açılmasını engelleyen bir dava şartıdır. Derdestlik şartının oluşması için üç temel koşulun birlikte bulunması gerekir: 1. **Davanın Daha Önce Açılmış Olması:** Aynı veya başka bir mahkemede dava açılmış olmalı. 2. **Davanın Görülmekte (Derdest) Olması:** Önceki dava, kesin hükümle sonuçlanmamış olmalı, yargılaması devam ediyor olmalı. 3. **İki Davanın Aynı Olması:** Bu, hem tarafların, hem dava konusunun (maddi olayın), hem de dava sebebinin aynı olmasını ifade eder. **Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin Yaklaşımı (2015/6907 E., 2017/649 K.):** Bu kararda, davacının 'kooperatif genel kurul kararlarının iptali' ve 'ihraç kararının tedbiren durdurulması' talepleriyle açtığı bir dava incelenmiştir. Mahkeme, davacının 'aynı taleplerle aynı mahkemeye başvurarak, 2014/452 esasında dava açtığı, davanın karara bağlandığı ancak henüz kesinleşmediği'ni tespit ederek, derdestlik nedeniyle davanın HMK 115/2 uyarınca usulden reddine karar vermiştir. **Derdestlik Koşullarının Olaydaki Uygulaması:** * **Aynı Taraflar:** Davacı ve davalı kooperatif her iki davada da aynıdır. * **Aynı Dava Konusu ve Sebebi:** 'Kooperatif genel kurul kararlarının iptali' ve 'ihraç kararının tedbiren durdurulması' talepleri, her iki davada da birebir aynıdır. Bu, dava konusu maddi olayın ve dava sebebinin aynı olduğunu gösterir. * **Davanın Derdest Olması:** Mahkeme, önceki davanın karara bağlandığını ancak henüz 'kesinleşmediği'ni belirtmiştir. Derdestlik için 'kesin hüküm' oluşması şartı aranmaz; davanın yargılamasının devam etmesi veya temyiz sürecinde olması derdestlik için yeterlidir. Dolayısıyla, önceki dava temyiz aşamasında olsa bile, hukuksal olarak hala 'görülmekte' kabul edilir. **Hukuki Sonuç:** Mahkeme, yukarıdaki üç koşulun da bulunduğunu tespit ederek, HMK 114/1-ı maddesi uyarınca derdestlik dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Yargıtay da bu kararı usul ve kanuna uygun bularak onamıştır. Bu, mükerrer davaların önüne geçilmesi ve yargılamanın etkinliğinin sağlanması açısından derdestlik kuralının titizlikle uygulandığını göstermektedir.