HMK madde 115 bağlamında, 'usul ekonomisi' ilkesinin 'dava şartı noksanlığının giderilmesi' sürecindeki önemini ve HMK 115/3. maddesinin bu ilkeye nasıl hizmet ettiğini açıklayınız. Özellikle, dava şartı noksanlığının 'hüküm anında giderilmiş' olmasının hukuki sonuçlarını örnekleyerek değerlendiriniz.

HMK madde 115'in ikinci fıkrası, dava şartı noksanlığı tespit edildiğinde davanın usulden reddine karar verilmesini öngörürken, aynı fıkranın ikinci cümlesi ve özellikle üçüncü fıkra, 'usul ekonomisi' ilkesine hizmet eder. Usul ekonomisi ilkesi, yargılamanın mümkün olan en az giderle, en hızlı şekilde ve gereksiz işlemlerden kaçınılarak tamamlanmasını amaçlar. **HMK 115/3. Maddesinin Hizmeti:** HMK madde 115/3 hükmü şöyledir: 'Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.' Bu hüküm, yargılamanın ilerlemiş olduğu ve dava şartı eksikliğinin fiilen telafi edildiği durumlarda, sırf şekli bir eksiklik nedeniyle davanın yeniden açılmasını engellemeyi hedefler. Bu, adaletin hızlı ve etkin tecellisi ile gereksiz dava yükünün önlenmesi açısından önemlidir. **'Hüküm Anında Giderilmiş Olma' ve Hukuki Sonuçları:** 'Hüküm anında giderilmiş olma' ifadesi, dava şartı eksikliğinin, mahkemenin nihai kararını verdiği sırada (veya bu karara kadar olan süreçte) fiilen ortadan kalktığı anlamına gelir. Bu durumda, başlangıçta dava şartı noksanlığı mevcut olsa bile, mahkeme bu noksanlık nedeniyle davayı usulden reddedemez ve davanın esası hakkında karar vermek zorundadır. **Örnekler:** * **Harç Eksikliği:** Davacı, dava açarken harcı eksik yatırmış, ancak yargılama devam ederken kendiliğinden veya başka bir nedenle (örneğin yargılama gideri avansı kapsamında) bu eksik harcı tamamlamıştır. Mahkeme, hüküm anında bu tamamlama işlemini fark ettiğinde, davanın başlangıçtaki harç eksikliğinden dolayı usulden reddedilemez. * **Taraf Ehliyeti Eksikliği:** Bir dernek hakkında dava açılmış, ancak derneğin faaliyetine son verildiği ve tasfiye sürecinde olduğu dava açıldığında bilinmemiştir. Yargılama sırasında derneğin yeniden faaliyete geçme kararı aldığı veya dernek adına yasal temsilcinin atandığı ve hukuki durumu düzeltildiği anlaşılırsa, bu eksiklik giderilmiş sayılır ve dava esastan görülmeye devam eder. Bu prensip, şekilciliğin ötesine geçerek maddi adaleti sağlamayı ve yargılamanın verimliliğini artırmayı hedefler. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/2292 E., 2018/11030 K. sayılı kararında da, dava ehliyeti gibi bir dava şartının yargılama sırasında tamamlanması halinde davanın esasına girilmesi gerektiği vurgulanmıştır, bu da 115/3'teki usul ekonomisi yaklaşımını destekler.