TCK madde 257'deki 'Görevi Kötüye Kullanma Suçu'nun 'genel, tali ve tamamlayıcı' bir suç olması niteliğini, Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin 2014/11535 E., 2018/4352 K. sayılı kararı bağlamında analiz ediniz. Bu kararda kooperatif yönetim kurulu üyelerinin yaş kriterine aykırı üye kaydı yapması eylemi neden 'görevi kötüye kullanma' yerine başka bir suç tipine ('Kooperatifler Kanunu'na muhalefet') girmelidir?
TCK madde 257'de düzenlenen 'Görevi Kötüye Kullanma Suçu', madde gerekçesinde de açıklandığı üzere 'genel, tali ve tamamlayıcı' bir suç niteliğindedir. Bu nitelik, görevi kötüye kullanma suçunun, kamu görevlisinin göreviyle bağlantılı yasa dışı davranışlarını kapsayan özel (fer'i) ve daha ağır cezaları olan suçların (örn. rüşvet, irtikap, zimmet, sahtecilik) bulunmadığı durumlarda uygulanacağı anlamına gelir. Bir başka deyişle, eğer fiil, kanunda ayrıca ve özel olarak başka bir suç olarak tanımlanmışsa, öncelik o özel suça verilir; görevi kötüye kullanma suçu 'son çare' niteliğindedir. **Yargıtay 5. Ceza Dairesi'nin Yaklaşımı (2014/11535 E., 2018/4352 K.):** Bu kararda, kooperatif yönetim kurulu üyelerinin, medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmayan (18 yaşından küçük) bir kişiyi kooperatife üye yapması eylemi ele alınmıştır. Mahkeme bu eylemi görevi kötüye kullanma olarak değerlendirmiş, ancak Yargıtay bunu hatalı bulmuştur. Yargıtay'ın bozma gerekçesi şu şekildedir: * **Özel Hüküm-Genel Hüküm İlişkisi:** Yargıtay, kooperatif ortaklığına girmek için gerçek kişilerin medeni hakları kullanma yeterliliğine sahip olmaları gerektiğini ve kooperatif yönetim kurulunun ortaklık şartlarını araştırmak zorunda olduğunu belirten 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun (Yasa) 8/1-2. maddesi ile Tarımsal Kalkınma Kooperatifi Ana Sözleşmesinin 9 ve 77/1-u madde ve fıkra hükümlerine atıf yapmıştır. Sanıkların bu eylemi, doğrudan '1163 sayılı Yasanın 8/2. maddesi yollamasıyla aynı Yasanın ek 2/2. maddesine temas ettiği'ni ve bu suçun hükümden sonra yürürlüğe giren 6763 sayılı Yasanın 12. maddesiyle değişik TCK’nın 75. maddesi gereğince 'ön ödemeye tabi olduğu'nu tespit etmiştir. * **'Genel, Tali ve Tamamlayıcı' Suç Niteliği:** Yargıtay, TCK 257'nin 'genel, tali ve tamamlayıcı' bir hüküm olması nedeniyle, kanunda ayrıca ve özel olarak suç olarak tanımlanan haller dışında uygulanacağını vurgulamıştır. Dolayısıyla, kooperatifin kendi özel mevzuatında (1163 sayılı Yasa) bu tür bir eylemi (yaş kriterine aykırı üye kaydı) ayrıca bir suç olarak tanımlamışsa, öncelik bu özel suça verilir ve TCK 257'den hüküm kurulmaz. Yargıtay, mahkemenin bu özel hükmü göz ardı ederek genel nitelikteki görevi kötüye kullanma suçundan mahkumiyet kararı vermesini 'yanılgılı değerlendirme' olarak nitelendirmiştir. Bu karar, hukukun genel prensiplerinden biri olan 'lex specialis derogat legi generali' (özel kanun, genel kanunu ilga eder) ilkesinin bir uygulamasını teşkil etmektedir. Eğer bir fiil için özel bir kanunda özel bir suç tipi öngörülmüşse, genel nitelikteki 'görevi kötüye kullanma' suçu yerine o özel hüküm uygulanır.