HMK madde 115 bağlamında, 'tüketici mahkemelerinin görev alanı'nı ve 'tüketici işlemi' kavramını, Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/11683 E., 2017/5302 K. ve 13. Hukuk Dairesi'nin 2017/6309 E., 2017/7810 K. sayılı kararları üzerinden açıklayınız. Özellikle, kredi kartı borcu ve avukatlık ücreti alacağı uyuşmazlıklarında tüketici mahkemesinin görevinin nasıl belirlendiğini tartışınız.
HMK madde 115'e göre mahkeme, dava şartlarını (görevli mahkeme gibi) davanın her aşamasında re'sen inceler. Tüketici Mahkemeleri'nin görev alanı, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile belirlenmiştir. **Tüketici Mahkemelerinin Görev Alanı ve Tüketici İşlemi:** 6502 sayılı Kanun'un 73/1. maddesi, 'Tüketici işlemleri ile tüketiciye yönelik uygulamalardan doğabilecek uyuşmazlıklara ilişkin davalarda tüketici mahkemesi görevlidir' hükmünü içerir. Aynı Kanun'un 3/1-(l) bendi ise 'tüketici işlemi'ni, 'Mal veya hizmet piyasalarında kamu tüzel kişileri de dâhil olmak üzere ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden veya onun adına ya da hesabına hareket eden gerçek veya tüzel kişiler ile tüketiciler arasında kurulan, eser, taşıma, simsarlık, sigorta, vekâlet, bankacılık ve benzeri sözleşmeler de dâhil olmak üzere her türlü sözleşme ve hukuki işlemi' olarak tanımlar. Temel kriter, hukuki işlemin bir tarafının 'tüketici' (ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden gerçek veya tüzel kişi) olmasıdır. **Uygulama Örnekleri:** 1. **Kredi Kartı Borcu Uyuşmazlığı (Yargıtay 17. HD 2016/11683 E., 2017/5302 K.):** Bu kararda, kasko sigorta sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemi ele alınmıştır. Davacı, aracı için kasko sigortası yaptırmış bir şirket, davalı ise sigorta şirketidir. Yargıtay, davacının 'tüketici' olduğu ve davalı sigorta şirketinin aralarındaki sigorta sözleşmesine dayalı olarak rücu talebinde bulunduğu anlaşıldığından, davanın açıldığı tarih itibarıyla 'tüketici davası' olduğu ve 'tüketici mahkemesinin görev alanına girdiği hususunda tereddüt bulunmamaktadır' sonucuna varmıştır. Dolayısıyla mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerektiği belirtilmiştir. 2. **Avukatlık Ücreti Alacağı Uyuşmazlığı (Yargıtay 13. HD 2017/6309 E., 2017/7810 K.):** Bu kararda, avukatın haksız azil sebebiyle vekalet ücreti alacağı talebiyle açtığı dava ele alınmıştır. Yargıtay, 'Somut uyuşmazlıkta davacının vermiş olduğu hizmet mesleki ve ticari amaçlı olup, davalı ise tüketici vasfındadır. Bu durumda taraflar arasındaki uyuşmazlık Tüketicinin Korunması Hakkındaki Kanun kapsamında kalmakta olup, davaya bakmaya Tüketici Mahkemesi görevlidir' sonucuna varmıştır. Avukatın mesleki faaliyetinin 'ticari veya mesleki amaçlarla hareket eden' tarafı oluşturduğu, müvekkilin ise 'ticari veya mesleki olmayan amaçlarla hareket eden' tüketici olduğu kabul edilmiştir. **Sonuç:** Bu kararlar, 'tüketici işlemi' tanımının geniş yorumlandığını ve ticari/mesleki faaliyet gösterenler ile tüketici arasındaki birçok hukuki ilişkinin (sigorta, vekalet gibi) tüketici mahkemelerinin görevine girdiğini göstermektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemece re'sen incelenir ve hatalı görev belirlemesi bozma nedeni olur.