HMK madde 115'in 'dava şartlarının her aşamada kendiliğinden araştırılması' ilkesi ile 'davanın esasına girilmesi' arasındaki ilişkiyi Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/2292 E., 2018/11030 K. sayılı kararı bağlamında açıklayınız. Özellikle, 'dava ehliyeti' gibi bir dava şartının yargılama sırasında tamamlanması durumunda davanın akıbeti ne olur?

HMK madde 115/1, mahkemenin dava şartlarının mevcut olup olmadığını davanın her aşamasında kendiliğinden (re'sen) araştırma yükümlülüğünü getirir. Bu, dava şartlarının davanın açıldığı andan hüküm kurulduğu ana kadar varlığını devam ettirmesi gereken koşullar olduğu anlamına gelir. **Dava Şartının Yargılama Sırasında Tamamlanması ve Akıbeti:** HMK madde 115'in üçüncü fıkrası, bu ilkeye önemli bir esneklik katar: 'Dava şartı noksanlığı, mahkemece, davanın esasına girilmesinden önce fark edilmemiş, taraflarca ileri sürülmemiş ve fakat hüküm anında bu noksanlık giderilmişse, başlangıçtaki dava şartı noksanlığından ötürü, dava usulden reddedilemez.' Bu hüküm, usul ekonomisi ilkesinin bir sonucudur ve gereksiz yere davanın reddedilerek yeniden açılmasının önüne geçmeyi amaçlar. Yargıtay 1. Hukuk Dairesi'nin 2018/2292 E., 2018/11030 K. sayılı kararı, 'muris muvazaası ve ehliyetsizlik' hukuksal nedenlerine dayalı tapu iptali-tescil davasında 'dava ehliyeti'nin (HMK 114/1-d) bir dava şartı olması durumunu ele almıştır. Davacı, halen hayatta olan murisinin yaptığı taşınmaz temliki ile ilgili dava açmış ve murisine vasi tayin edilmesi için ayrı bir dava açtığını belirtmiştir. Mahkeme, davacının aktif dava ehliyeti bulunmadığı gerekçesiyle davanın husumetten (taraf ehliyetinden) reddine karar vermiştir. **Yargıtay'ın Değerlendirmesi:** Yargıtay, mahkemenin kararını hatalı bulmuştur. Gerekçede şunlar belirtilmiştir: * Dava şartlarının davanın açıldığı tarihten hükmün kurulduğu tarihe kadar varlığını devam ettirmesi temel kuraldır. * Ancak, davanın başında bulunmayan dava şartlarının yargılama sırasında tamamlanması halinde davanın esasına girerek sonuçlandırması gerekir (HMK 115/3). * Somut olayda, davacı, murisine vasi tayin edilmesi için ayrı bir dava açtığını belirtmesine rağmen, mahkeme bu husus üzerinde durmamıştır. **Sonuç:** Yargıtay, vasi tayini hakkındaki davanın getirtilip değerlendirilmesini ve ondan sonra bir karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Eğer yargılama sırasında murise vasi atanırsa ve vasi davayı takip ederse, dava ehliyeti eksikliği giderilmiş olacak ve davanın esasına girilerek karar verilmesi gerekecektir. Bu karar, dava şartı eksikliğinin yargılama sırasında giderilebilmesi halinde davanın usulden reddedilmemesi, aksine esasa ilişkin kararın verilmesi gerektiğini açıkça ortaya koymaktadır.