HMK madde 115'in uygulanmasında 'dava açarken alınan gider avansı'nın, yargılama sürecinde 'yetersiz kalması' halinde izlenecek usulü, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1624 E., 2017/1624 K. ve 2017/1685 E., 2017/1685 K. sayılı kararları ışığında açıklayınız. Özellikle, bu eksikliğin giderilmesi için verilecek 'kesin süre'nin ve sonucunda davanın reddedilmesinin hukuki gerekçelerini tartışınız.

HMK madde 120/1'e göre, davacı dava açarken yargılama harçları ile gider avansı tarifesinde belirlenecek tutarı mahkeme veznesine yatırmak zorundadır. Bu 'gider avansı', her türlü tebligat ücretleri, keşif giderleri, bilirkişi ve tanık ücretleri gibi yargılama masraflarını karşılamak üzere alınır. HMK 114/1-g maddesi, gider avansını bir 'dava şartı' olarak belirlemiştir. **Gider Avansının Yetersiz Kalması ve İzlenecek Usul:** HMK madde 120/2'ye göre, 'Avansın yeterli olmadığının dava sırasında anlaşılması hâlinde, mahkemece, bu eksikliğin tamamlanması için davacıya iki haftalık kesin süre verilir.' Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2017/1624 E., 2017/1624 K. ve 2017/1685 E., 2017/1685 K. sayılı kararları bu usulü net bir şekilde ortaya koymuştur. Bu kararlar, davacının dava açılırken yatırdığı gider avansının yargılama sırasında yetersiz kaldığı durumlarda mahkemenin davacıya eksik masrafı yatırması için 'kesin süre' vermesini, aksi takdirde davanın usulden reddedileceğini belirtmektedir. **Kesin Süre ve Ret Kararının Hukuki Gerekçeleri:** 1. **Dava Şartı Niteliği:** Gider avansının dava şartı olması (HMK 114/1-g) nedeniyle, bu eksikliğin varlığı mahkemenin davanın esasına girmesine veya yargılamayı sürdürmesine engel teşkil eder. 2. **Usul Ekonomisi:** Mahkemenin kesin süre vermesi, usul ekonomisi ilkesinin bir gereğidir. Amacı, davacının eksikliği gidermesi için bir fırsat tanımak, böylece davanın şekli bir nedenden dolayı reddedilip yeniden açılmasının önüne geçmektir. Bu, yargılamanın hızlandırılmasına ilişkin temel amaca hizmet eder. 3. **Hukuki Sonuç:** Eğer davacı, verilen 'kesin süre' içinde eksik gider avansını tamamlamazsa, HMK 115/2 ve Yönetmelik m. 45/3 gereği dava, 'dava şartı yokluğundan usulden reddedilir'. Bu ret, davanın esası hakkında bir karar verilmemesi anlamına gelir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, bu tür bir durumda mahkemenin davanın usulden reddine karar vermesinin doğru olduğunu teyit etmiştir. Özetle, gider avansı eksikliği giderilebilir bir dava şartı olup, mahkemece verilen kesin süreye uyulmaması halinde davanın usulden reddi kaçınılmazdır. Bu durum, yargılama sürecinin düzenliliği, etkinliği ve adaletin hızlı tecellisi açısından büyük önem taşır.