TCK madde 21'de düzenlenen 'Kast' kavramı açısından, failin 'uyuşturucu madde etkisiyle' araç kullanırken ölüme veya yaralanmaya neden olması durumunda, Yargıtay'ın kast türünü (doğrudan, olası veya bilinçli taksir) belirlemedeki kriterlerini ve uygulama farklılıklarını açıklayınız.
TCK madde 21'e göre kast, suçun kanuni tanımındaki unsurların bilerek ve istenerek gerçekleştirilmesidir. Uyuşturucu madde etkisiyle araç kullanma durumunda kast türünün belirlenmesi, failin neticeyi öngörüp öngörmediği ve öngördüğü takdirde bu neticeyi kabullenip kabullenmediği ('olursa olsun' düşüncesi) ile neticeyi engellemeye yönelik çaba gösterip göstermediği kriterlerine dayanır. **Yargıtay'ın Yaklaşımı ve Kriterler:** Yargıtay Ceza Genel Kurulu'nun (örneğin 2019/372 E., 2021/22 K. ve 2018/545 E., 2019/504 K. sayılı kararları), alkollü veya uyuşturucu madde etkisiyle araç kullanırken meydana gelen ölümlü/yaralamalı trafik kazalarında kastın belirlenmesinde şu kriterleri kullanır: 1. **Öngörme Yeteneği:** Uyuşturucu maddenin failin emniyetli sürüş yeteneğini olumsuz etkileyeceği, trafik kurallarına uyulmaması halinde kaza ve ölüm/yaralanma gibi sonuçların meydana gelebileceği herkesçe bilinen ve öngörülebilir bir durumdur. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 48. maddesi, alkollü veya uyuşturucu madde etkisiyle araç kullanmayı yasaklar ve 1,00 promil üzeri alkol alan sürücülerin emniyetli sevk ve idare edemeyecek durumda olduğunu kabul eder. Bu durum, uyuşturucu maddeler için de kıyasen geçerlidir. 2. **'Kabullenme' veya 'İstememe' Ayrımı (Olası Kast vs. Bilinçli Taksir):** * **Olası Kast:** Fail, uyuşturucu maddenin etkisiyle emniyetli sürüş yeteneğinin kaybolduğunu ve trafik kurallarına uymadığı takdirde kaza sonucu ölüm veya yaralanma olabileceğini öngörmesine rağmen, bu neticenin meydana gelmesini kabullenerek fiili işlemeye devam eder. Bu durumda, neticeyi engellemek için (fren yapma, hız azaltma gibi) herhangi bir çaba göstermez. 'Olursa olsun' düşüncesiyle hareket eder. Yargıtay 2019/372 E., 2021/22 K. sayılı kararında, uyuşturucu kullandıktan sonra araç kullanan ve bir kişiyi araç altında bırakıp kaçan sanığın, ölebileceğini öngörmesine rağmen fren yapmaması ve hızını azaltmaması nedeniyle olası kastla hareket ettiği kabul edilmiştir. * **Bilinçli Taksir:** Fail, neticeyi öngörür ancak gerçekleşmeyeceğine inanır. Genellikle 'kendi becerisine, şansına veya başka bir etkene' güvenerek hareket eder ve neticeyi önlemek için bir miktar çaba gösterir (örn: frene basma, direksiyon kırma). Ancak bu çabalar yeterli olmaz ve netice gerçekleşir. 3. **Hukuki Sonuç:** Uyuşturucu madde etkisiyle araç kullanmada, failin eyleminin, trafik kurallarına mutlak surette aykırılık ve öngörülen neticeye kayıtsız kalma derecesine ulaşıp ulaşmadığına göre olası kast veya bilinçli taksirin uygulanıp uygulanmayacağı belirlenir. Yargıtay kararlarında, uyuşturucu/alkol etkisinde direksiyon başına geçmenin başlı başına yüksek bir risk oluşturduğu ve diğer kuralları (hız, ışık ihlali vb.) da ihlal etmesi halinde genellikle olası kastın kabul edildiği görülmektedir.