HMK madde 115 bağlamında, davanın 'görevli mahkeme'de açılmasının bir dava şartı olması ne anlama gelir? Bu dava şartının yerine getirilmemesi halinde izlenecek usulü ve özellikle yargılamanın hangi aşamasında görevsizlik kararı verilmesinin hukuki dinlenilme hakkına aykırı olacağını Yargıtay içtihatları ışığında açıklayınız.

HMK madde 114/1-c hükmüne göre, 'mahkemenin görevli olması' bir dava şartıdır. Bu durum, davanın esası hakkında yargılama yapılabilmesi için mahkemenin o davaya bakmaya yasal olarak yetkili olması gerektiğini ifade eder. Görev kuralları, kamu düzenine ilişkin olduğundan, taraflar ileri sürmese dahi mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen (kendiliğinden) gözetilir (HMK 115/1). Taraflar da yargılama bitinceye kadar görev itirazında bulunabilirler. **Görevsizlik Kararı ve Usul:** Eğer mahkeme görevsiz olduğunu tespit ederse, HMK 115/2 maddesi uyarınca davanın usulden reddine karar verir. Ancak, bu kararın yargılamanın hangi aşamasında verileceği, 'hukuki dinlenilme hakkı' (HMK 27) açısından önem taşır. **Hukuki Dinlenilme Hakkı ve Karar Aşaması:** Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve çeşitli dairelerin (örneğin Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2017/653 E., 2017/1536 K. ve 2017/196 E., 2017/1217 K. sayılı kararları) yerleşik içtihatlarına göre, dilekçeler aşaması tamamlanmadan veya davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırıdır, zira bu durum davalının hukuki dinlenilme hakkını kısıtlar. Mahkeme, dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verme yetkisine sahip olsa da (HMK 138), bunun için dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilerek savunma hakkı tanınması gerekir. HMK'nın 137/1. fıkrasında ön incelemenin dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacağının açıkça öngörülmüş olması, bu hususlarda davalıya dava dilekçesi tebliğ edilmeden karar verilemeyeceği anlamına gelir. Dolayısıyla, mahkemenin görevsizlik kararı vermesi, dava şartının re'sen incelenmesi kapsamında olsa da, bu kararın veriliş zamanı ve şekli, tarafların Anayasal güvence altındaki haklarına riayet etmelidir. Erken aşamada, savunma hakkı tanınmadan verilen görevsizlik kararları, hukuki dinlenilme hakkının ihlali nedeniyle bozma sebebi teşkil eder.