HMK madde 115 bağlamında 'hukuki yarar' kavramını bir dava şartı olarak tanımlayınız. Davacının dava açmakta hukuki yararının bulunmadığı durumlara Hukuk Genel Kurulu kararlarından örnekler vererek, bu durumun davanın reddine nasıl yol açtığını açıklayınız.
HMK'nın 114/1-h maddesi uyarınca 'hukuki yarar', bir davanın açılabilmesi için bulunması gereken temel bir dava şartıdır. Hukuki yarar, davacının mahkemeden hukuksal korunma istemiyle bir dava açmakta korunmaya değer, meşru ve güncel bir çıkarının bulunmasını ifade eder. Bu yarar, dava açıldığı anda var olmalı ve hakkını elde edebilmesi için mahkeme kararına ihtiyaç duyulmalıdır. Bir mahkeme kararına ihtiyaç yoksa hukuki yarardan söz edilemez (Pekcanıtez, H./Atalay, O./Özekes, M.: Medeni Usul Hukuku, Ankara 2011, s.297). **Hukuki Yarar Yokluğuna Dair Örnekler ve Sonuçları:** 1. **Maddi Vakıaların Tek Başına Tespit Edilmesi (HMK 106/3):** Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2017/5469 E., 2017/10351 K. sayılı kararı, 'Maddi vakıalar, tek başlarına tespit davasının konusunu oluşturamaz' hükmünü hatırlatmıştır. Bu kararda, iş müfettiş raporunun iptali talebi ele alınmış ve davacının güncel hukuki yararı bulunmadığından davanın usulden reddedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Raporun iptali yerine, işçi iş güvencesi kapsamında feshin geçersizliği veya işe iade davası açabileceği vurgulanmıştır. 2. **Ön Koşul Olarak Başvuru Zorunluluğu:** Yargıtay 10. Hukuk Dairesi'nin 2015/20060 E., 2017/3985 K. ve 2015/24873 E., 2017/2640 K. sayılı kararlarında, 6552 sayılı Kanun ile 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 7/3. maddesine eklenen düzenleme gereği, sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklarda (hizmet tespiti hariç) dava açılmadan önce Sosyal Güvenlik Kurumuna müracaat edilmesi ve Kurumca talebin reddedilmesi şartı getirilmiştir. Bu şartın yerine getirilmeden dava açılması 'hukuki yarar yokluğu' olarak değerlendirilmiş ve davanın usulden reddi gerektiği belirtilmiştir. Zira henüz Kurumca reddedilmiş bir talep yokken dava açmakta hukuki yarar bulunmamaktadır. 3. **Ayrı Dava Açma İmkanının Bulunmasına Rağmen Yargılamanın Gereksiz Kılınması:** Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2021/238 E., 2021/2584 K. sayılı kararı, bir belgenin sahteliğini iddia eden kimsenin, bu iddiasını aynı mahkemede ön sorun şeklinde ileri sürebileceği gibi, bu konuda ayrı bir dava da açabileceğini belirtmiştir. Bu durumda ayrı dava açma imkanı olduğundan hukuki yarar olduğu kabul edilir, yani ayrı dava açma imkanı olan durumlarda sırf mevcut bir davada bu hususun incelenmesi mümkün diye ayrı davanın hukuki yarardan reddi doğru değildir. Ancak, eğer davacının talep ettiği sonuç mahkeme kararı olmadan da elde edilebilecekse, hukuki yarar bulunmaz. Bu örnekler, mahkemelerin hukuki yarar şartını titizlikle denetlediğini ve bu şartın yokluğunun davanın usulden reddine yol açtığını göstermektedir. Hukuki yarar, yargı sisteminin işleyişini rasyonelleştirmeyi ve gereksiz dava yükünü azaltmayı amaçlar.