HMK Madde 138, mahkemenin dava şartları hakkında dosya üzerinden karar verebileceğini öngörmektedir. Bu hüküm, dava dilekçesinin davalıya tebliğ edilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırır mı? Hukuki dinlenilme hakkı (HMK Madde 27) bu bağlamda nasıl bir rol oynar? (Yargıtay 3. HD 2021/238 E., 2021/2584 K. ve Yargıtay 15. HD 2017/653 E., 2017/1536 K. ışığında)

Hayır, ortadan kaldırmaz. Yargıtay 3. HD 2021/238 E., 2021/2584 K. ve Yargıtay 15. HD 2017/653 E., 2017/1536 K. kararlarında belirtildiği gibi, HMK Madde 138, hakime ön inceleme duruşması yapmaksızın karar verebilme yetkisi tanır ancak bunun için davanın ön inceleme aşamasına getirilmiş olması (yani dilekçelerin karşılıklı verilmiş olması) gerekir. HMK Madde 137/1'e göre ön inceleme dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır. HMK Madde 27'de düzenlenen hukuki dinlenilme hakkı ve Anayasa Madde 36'daki adil yargılanma hakkı gereği, taraflara savunma hakkı tanınmadan, özellikle dava dilekçesi davalıya tebliğ edilmeden dava şartları hakkında karar verilmesi mümkün değildir. Aksi halde savunma hakkı kısıtlanmış olur. (Any. m.36; HMK m.27, m.115, m.137, m.138; Yargıtay 3. HD 2021/238 E., 2021/2584 K.; Yargıtay 15. HD 2017/653 E., 2017/1536 K.)