HMK Madde 115(1) 'Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır.' hükmü, HMK Madde 137 vd. düzenlenen ön inceleme aşamasıyla nasıl bir uyum içindedir?

HMK Madde 115(1) genel bir kural olup, dava şartlarının yargılamanın her safhasında re'sen gözetileceğini belirtir. HMK Madde 137 vd. ise ön inceleme aşamasında yapılacak işlemleri düzenler ve HMK Madde 140/1-a'ya göre ön incelemede öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verilir. Bu, dava şartlarının en geç ön inceleme aşamasında ele alınması gerektiği anlamına gelir. Ancak bu, daha önce incelenemeyeceği anlamına gelmez. Örneğin, HMK Madde 138, mahkemenin dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden (ön inceleme duruşması yapmadan) karar verebileceğini belirtir; fakat bu da dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra mümkündür. Dolayısıyla, her aşamada gözetim ilkesi devam etmekle birlikte, ön inceleme bu konuların sistematik olarak ele alındığı bir evredir. (HMK m.115/1, m.137, m.138, m.140)