HMK m. 259/4, istinabe yoluyla dinlenecek tanığın dinleneceği yer, gün ve saatin 'talepleri hâlinde taraflara tebliğ edileceğini' belirtir. Taraflardan hiçbiri bu yönde bir talepte bulunmazsa, mahkemenin bu tebliği yapma yükümlülüğü ortadan kalkar mı?
Bu konuda kanun metni yoruma açık olmakla birlikte, 'adil yargılanma hakkı' ve 'hukuki dinlenilme hakkı' (HMK m. 27) ilkeleri gözetildiğinde, mahkemenin, tarafların açık bir talebi olmasa dahi, bu bilgiyi onlara bildirmesinin daha doğru ve güvenceli bir uygulama olacağı söylenebilir. Gerekçeler: 1) **Hukuki Dinlenilme Hakkının Özü:** Bu hak, tarafların yargılamayla ilgili tüm gelişmelerden haberdar olma ve bunlara karşı beyanda bulunma imkanını içerir. Bir tanığın dinlenecek olması, davanın seyrini etkileyebilecek önemli bir gelişmedir. Tarafların, talep etmeseler bile, bu durumdan haberdar edilmeleri, bu hakkın daha etkin kullanılmasını sağlar. 2) **Vekilin Sorumluluğu ve Bilgilendirme:** Taraflar vekille temsil ediliyorlarsa, vekilin bu tür usuli işlemleri takip etme ve müvekkilini bilgilendirme yükümlülüğü vardır. Ancak, vekilin her zaman her dosyada böyle bir talepte bulunmayı hatırlaması veya gerekli görmesi beklenmeyebilir. Mahkemenin re'sen bildirim yapması, olası ihmalleri önler. 3) **Çelişmeli Yargılama:** Tarafların istinabe duruşmasına katılma imkanı, çelişmeli yargılamanın bir gereğidir. Bu imkanın, sadece 'talep' şartına bağlanması, bu temel ilkeyi zayıflatabilir. 4) **Usul Ekonomisi:** Taraflar, duruşmadan haberdar olurlarsa ve katılmak isterlerse, bu durum en baştan organize edilebilir. Sonradan, 'haberimiz yoktu, yeniden dinlensin' gibi itirazların önüne geçilmiş olur. Ancak, kanunun lafzı 'talepleri hâlinde' dediği için, mahkemenin talep olmadan tebliğ yapmamasının, tek başına mutlak bir usul ihlali olarak görülmesi zor olabilir. Fakat, adil yargılanma ilkesinin ruhuna daha uygun olan, mahkemenin, istinabe ile tanık dinleme kararı aldığında, bu durumu ve duruşma bilgilerini taraflara re'sen bildirmesidir. Bu, 'iyi bir yargılama pratiği' olarak kabul edilebilir.