HMK m. 329/1, kötü niyetli veya haksız dava açan taraf aleyhine, 'diğer tarafın vekiliyle aralarında kararlaştırılan vekâlet ücretinin tamamı veya bir kısmını ödemeye mahkûm edilebilir' derken, HMK m. 326/2, 'Vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücreti'nin yargılama giderlerinden olduğunu belirtir. Bu iki vekalet ücreti arasındaki temel fark nedir ve bir davada her ikisine birden hükmedilebilir mi?

Bu iki vekalet ücreti, hukuki nitelikleri, amaçları ve hesaplanma yöntemleri açısından birbirinden tamamen farklıdır ve bir davada koşulları oluşursa her ikisine birden hükmedilemez; sadece biri uygulanır. Temel farklar şunlardır: 1) **HMK m. 326/2 (Yasal Vekalet Ücreti):** - **Niteliği:** Yargılama giderlerinin bir parçasıdır. Davayı kazanan ve kendisini vekille temsil ettiren taraf lehine, kaybeden taraf aleyhine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne (AAÜT) göre resen hükmedilir. - **Amacı:** Davayı kazanan tarafın, vekiline ödediği veya ödeyeceği ücretin bir kısmını, yargılama gideri olarak karşı taraftan almasını sağlamaktır. Bu, bir nevi 'gider karşılığı'dır. - **Hesaplanması:** AAÜT'ye göre, davanın değeri veya konusuna göre maktu (sabit) veya nispi (oranlı) olarak hesaplanır. Tarafların vekille yaptıkları özel ücret anlaşmasıyla ilgisi yoktur. 2) **HMK m. 329/1 (Akdi Vekalet Ücreti Yaptırımı):** - **Niteliği:** Kötü niyetli veya haksız dava açmanın özel bir 'yaptırımı'dır. Bu, AAÜT'deki yasal vekalet ücretinin 'yerine' veya ona 'ek olarak' değil, onun 'özel bir şekli' olarak uygulanır. - **Amacı:** Kötü niyetli tarafı cezalandırmak ve haklı çıkan tarafın, vekiliyle yaptığı özel anlaşma gereği ödemek zorunda kalacağı gerçek vekalet ücretinin (eğer AAÜT'den yüksekse) tamamını veya bir kısmını karşılamaktır. Bu, bir 'tam tazmin'e yaklaşır. - **Hesaplanması:** Haklı çıkan tarafın, vekiliyle yaptığı avukatlık ücret sözleşmesindeki miktara göre belirlenir (mahkemenin fahişlik denetimi saklıdır). **Birlikte Uygulanma:** Bir davada, hem AAÜT'ye göre yasal vekalet ücretine hem de HMK m. 329'a göre akdi vekalet ücretine aynı anda hükmedilemez. HMK m. 329, yasal vekalet ücretinin 'özel bir uygulama biçimi'dir. Mahkeme, HMK m. 329'un şartlarının oluştuğuna kanaat getirirse, AAÜT'deki standart ücret yerine, haklı çıkan tarafın vekiliyle anlaştığı (ve makul bulduğu) ücretin tamamının veya bir kısmının ödenmesine karar verir. Bu karar, zaten AAÜT vekalet ücretini de kapsayan veya onun yerine geçen bir karar olur.