Bir idari davada, davalı idare, savunma dilekçesini İYUK m. 16'da belirtilen 30 günlük süre içinde vermemiştir. Bu durumun, idarenin savunma hakkını kaybetmesi veya davayı kabul etmiş sayılması gibi bir sonucu var mıdır? Mahkeme bu durumda nasıl bir yol izler?
Hayır, davalı idarenin savunma dilekçesini süresi içinde vermemesi, tek başına onun savunma hakkını tamamen kaybetmesi veya davayı zımnen kabul etmiş sayılması anlamına gelmez. İdari yargıdaki 're'sen araştırma' ilkesi ve idarenin kamu yararını temsil etmesi nedeniyle, bu tür bir usuli eksikliğin sonuçları medeni yargıdan farklıdır. Mahkemenin izleyeceği yol şöyledir: 1) **Savunma Hakkı Kaybolmaz:** İdare, süreyi kaçırmış olsa bile, yargılamanın ilerleyen aşamalarında (örneğin, duruşmada veya daha sonra sunacağı bir ek dilekçeyle) savunmalarını ve delillerini sunabilir. Mahkeme, bu geç sunulan savunmaları, davanın geldiği aşamayı ve usul ekonomisini dikkate alarak değerlendirir. 2) **Davayı Kabul Etmiş Sayılmaz:** Savunma yapılmaması, idarenin davacının iddialarını kabul ettiği anlamına gelmez. İdari yargıda, zımni kabul gibi bir müessese kural olarak yoktur. Mahkeme, idare savunma yapmasa dahi, davacının iddialarının hukuka ve maddi gerçeğe uygun olup olmadığını re'sen araştırmakla yükümlüdür. 3) **Mahkemenin Yükümlülüğü:** Mahkeme, idarenin savunma yapıp yapmadığına bakmaksızın, dava konusu işlemin hukuka uygunluğunu tüm unsurlarıyla (yetki, şekil, sebep, konu, maksat) denetler. Dosyaya sunulan delilleri ve gerekli görürse re'sen toplayacağı ek delilleri değerlendirerek bir karar verir. 4) **İstisnai Sonuç (Karşı Delil Sunma Hakkının Kısıtlanması):** İdarenin savunma dilekçesini hiç vermemesi veya çok geç vermesi, davacının sunduğu delillere karşı zamanında 'karşı delil' veya 'itiraz' sunma hakkını fiilen zorlaştırabilir. Ancak bu durum bile, mahkemenin re'sen araştırma yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Kısacası, idarenin savunma süresini kaçırması, davanın seyrini etkileyebilir ancak idarenin savunma hakkını tamamen yok etmez veya mahkemenin re'sen araştırma görevini ortadan kaldırmaz.