TCK m. 249'daki 'değer azlığı' indirimi ile TCK m. 61'deki 'cezanın belirlenmesi' kriterleri arasında nasıl bir ilişki vardır? Hakim, hem değerin azlığı nedeniyle TCK m. 249'u uygulayıp hem de aynı 'değer azlığı' olgusunu TCK m. 61 kapsamında temel cezayı alt sınırdan belirlemek için bir gerekçe olarak kullanabilir mi? Bu 'mükerrer değerlendirme yasağı'na aykırı mıdır?

Bu durum, ceza hukukundaki 'mükerrer değerlendirme yasağı' (non bis in idem ilkesinin bir yansıması) açısından dikkatle ele alınmalıdır. Kural olarak, aynı olgu hem özel bir indirim nedeninin (TCK m. 249 gibi) hem de genel ceza belirleme kriterlerinin (TCK m. 61) aynı anda ve aynı yönde uygulanmasına temel oluşturamaz. İlişki şöyledir: 1) **TCK m. 249 (Özel Hüküm):** Zimmet suçunda 'değer azlığı'nı özel olarak düzenleyen ve zorunlu bir indirim öngören lex specialis (özel kanun) niteliğindedir. Hakim, öncelikle bu özel hükmü uygular. 2) **TCK m. 61 (Genel Hüküm):** Temel cezanın belirlenmesinde dikkate alınacak genel kriterleri (suçun işleniş biçimi, meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı, failin kastı vb.) sayar. Eğer 'değer azlığı' olgusu, TCK m. 249'un uygulanmasıyla zaten cezada bir indirim sağlamışsa, hakimin aynı 'değer azlığı'nı ikinci kez, TCK m. 61/1-d ('meydana gelen zarar veya tehlikenin ağırlığı' kriteri) kapsamında temel cezayı alt sınırdan belirlemek için bir gerekçe olarak kullanması, mükerrer bir lehe değerlendirme anlamına gelir. Bu, kanunun amacına aykırıdır. Ancak, şu ayrım önemlidir: - Eğer TCK m. 249'un uygulanmasıyla cezada yapılan indirim, fiilin haksızlık içeriğindeki azalmayı tam olarak karşılamaya yetmiyorsa (örneğin, değer 'çok çok az' ise), hakim, TCK m. 249'u uyguladıktan sonra, bu 'çok çok az olma' durumunu, TCK m. 61'deki genel kriterler içinde (ancak farklı bir vurguyla, örneğin 'fiilin önemsizliği' gibi) temel cezanın alt sınıra daha da yaklaştırılması için bir takdir unsuru olarak kullanabilir. Burada önemli olan, gerekçenin farklılaştırılması ve aynı olgunun aynı argümanla iki kez kullanılmamasıdır. Kısacası, TCK m. 249 uygulandıktan sonra, aynı 'değer azlığı' gerekçesiyle TCK m. 61'den ek bir indirim yapılamaz. Ancak fiilin genel önemsizliği, temel cezanın belirlenmesinde rol oynayabilir.