Prime esas kazancın tespitine ilişkin davaların 'kamu düzeninden' sayılmasının, yargılama usulü üzerindeki en önemli sonuçları nelerdir? (YHGK, E.2020/(21)10-280, K.2022/871 sayılı karardaki ilkelerden yararlanınız.)

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #81771

Bu davaların kamu düzeninden sayılmasının yargılama usulü üzerinde üç temel ve önemli sonucu vardır: 1) Re'sen Araştırma İlkesinin Uygulanması: Hakim, tarafların iddia ve savunmaları ile sundukları delillerle bağlı değildir. Maddi gerçeği ortaya çıkarmak için kendiliğinden delil toplayabilir, tanık dinleyebilir, kurumlardan belge isteyebilir. 2) İddia ve Savunmanın Genişletilmesi Yasağının Uygulanmaması: Hukuk davalarında kural olarak taraflar, dilekçeler teatisi (cevap ve cevaba cevap) aşaması bittikten sonra iddia ve savunmalarını serbestçe genişletemez veya değiştiremezler (HMK m. 141). Ancak kamu düzenine ilişkin bu davalarda, taraflar yargılamanın her aşamasında yeni iddialar ve deliller ileri sürebilirler. 3) Kesin Hüküm Etkisinin Zayıf Olması: Sosyal güvenlik haklarına ilişkin kararlar, maddi anlamda kesin hüküm oluşturmaz. Koşulların değişmesi veya yeni delillerin ortaya çıkması halinde yeniden dava açılabilir. Bu ilkeler, bireyin temel anayasal hakkı olan sosyal güvenlik hakkının en üst düzeyde korunmasını amaçlamaktadır. (Bkz: `prime-esas-ucretin-tespiti-davasinin-reddi` AYM kararı, İlgili Hukuk Bölümü, § 23-24).