Bir muhdesatın aidiyetinin tespiti davasında, dinlenen tanıklar 'evi davacının babası ile onun gayriresmi eşinin birlikte yaptırdığını' beyan etmiştir. Bu durumda, muhdesat üzerindeki hak sahipliği nasıl belirlenmelidir? Davacının, sadece babasının mirasçısı olması, muhdesatın tamamına sahip olduğu anlamına gelir mi?

Hayır, davacının sadece babasının mirasçısı olması, muhdesatın tamamına sahip olduğu anlamına gelmez. Bu durumda, muhdesat üzerindeki hak sahipliği, 'birlikte inşa etme' olgusuna ve bu kişilerin katkı oranlarına göre belirlenmelidir. Tanıkların beyanı, muhdesatın, davacının babası ile onun gayriresmi eşinin 'ortak emeği ve harcamasıyla' yaratıldığını göstermektedir. Bu, muhdesat üzerinde bir 'adi ortaklık' veya en azından bir 'hak ortaklığı' kurulduğu anlamına gelir. Mahkemenin bu durumda izlemesi gereken yol şöyledir: 1) **Katkı Oranlarının Araştırılması:** Mahkeme, evin yapımına kimin ne oranda maddi veya emek olarak katkıda bulunduğunu araştırmalıdır. Bu konuda taraflardan delil (fatura, makbuz, tanık vb.) isteyebilir. Eğer oranlar net olarak tespit edilemiyorsa, Medeni Kanun'daki genel kural gereği, payların 'eşit' olduğu karine olarak kabul edilir. 2) **Hak Sahipliğinin Tespiti:** Mahkeme, evin yarısının davacının babasına, diğer yarısının ise onun gayriresmi eşine ait olduğunu tespit edebilir. 3) **Mirasçılık Durumunun Değerlendirilmesi:** - Davacı, babasının mirasçısı olduğu için, babasına ait olan yarı hisse üzerindeki hakka, diğer mirasçılarla birlikte, miras payı oranında sahip olur. - Muhdesatın diğer yarısı ise, evi birlikte yapan gayriresmi eşe aittir. Bu kişi, davada taraf değilse, hakkının korunması gerekir. Eğer davacı, aynı zamanda o gayriresmi eşin de (annesinin) mirasçısı ise (Bkz. Yargıtay 8. HD, 2017/3011 K.), o zaman onun payına da miras yoluyla sahip olabilir. Kısacası, mahkeme, 'birlikte inşa etme' vakıasını tespit ettiğinde, mülkiyetin veya aidiyetin bu birlikteliğe göre paylaştırılması gerektiğini ve davacının ancak murisine isabet eden pay üzerinde hak iddia edebileceğini gözetmelidir.