HMK m. 259/2, tanığın 'olayın gerçekleştiği veya şeyin bulunduğu yerde' dinlenmesine olanak tanır. Yargıtay 16. Hukuk Dairesi'nin 2018/171 K. sayılı kararında, davalı muhtarın iddia ettiği 'taş duvar temelinin' zeminde bulunup bulunmadığının ve yerinin belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu tür bir olgunun tespiti için, tanığın olay yerinde dinlenmesi ile keşif ve bilirkişi incelemesinin birlikte yapılmasının sağladığı avantajlar nelerdir?
Bu tür bir olgunun tespiti için bu üç usulün (tanık dinleme, keşif, bilirkişi incelemesi) birlikte ve olay yerinde yapılmasının sağladığı temel avantaj, 'delillerin birbirini teyit etmesi ve somutlaştırması'dır. Ayrı ayrı yapıldıklarında eksik kalabilecek olan bu deliller, bir arada yapıldığında maddi gerçeğe ulaşmada sinerji yaratır. Avantajları şunlardır: 1) **Beyanın Somutlaşması:** Tanık, duruşma salonunda 'orada eski bir duvar temeli vardı' dediğinde, bu soyut bir beyandır. Ancak olay yerinde, 'temel tam olarak şuradan başlayıp şu ağacın yanından geçerek şurada bitiyordu' diye gösterdiğinde, beyanı somut ve ölçülebilir hale gelir. 2) **Teknik Tespit:** Bilirkişi (harita mühendisi, inşaat mühendisi), tanığın gösterdiği bu hatta kazı yaparak veya teknik cihazlarla inceleme yaparak, gerçekten bir temel kalıntısı olup olmadığını, varsa niteliğini (taş, beton vb.) ve tam konumunu bilimsel olarak tespit eder. 3) **Hukuki Değerlendirme:** Hakim (keşif yoluyla), hem tanığın beyanını ve tavrını, hem de bilirkişinin teknik tespitini bizzat gözlemleyerek, tanığın beyanının güvenilirliği ve bulunan kalıntının iddiayla uyumlu olup olmadığı konusunda daha sağlıklı bir kanaate varır. Bilirkişi, tanığın gösterdiği yeri hassas bir şekilde ölçerek krokisine işler. Bu, Yargıtay kararında da istenen, kararın 'denetime elverişli' olmasını sağlar. Üst mahkeme, sadece soyut tanık ifadelerini değil, bu ifadelerin arazi üzerinde nereye tekabül ettiğini gösteren teknik bir belgeyi inceleme fırsatı bulur. Bu yöntem, delillerin bir bütün olarak ve birbirini destekler/çürütür şekilde değerlendirilmesine olanak tanıyarak, yargılamanın sıhhatini en üst düzeye çıkarır.