Bir velayet davasında, anne veya babanın akıl hastalığı gibi bir sağlık sorunu yaşaması, tek başına velayetin kaldırılması için yeterli bir sebep midir? TMK m. 348'deki 'hastalık' sebebinin, çocuğun menfaati üzerindeki somut etkileri nasıl değerlendirilmelidir?

Hayır, ebeveynin akıl hastalığı dahil herhangi bir hastalığa sahip olması, tek başına ve otomatik olarak velayetin kaldırılması için yeterli bir sebep değildir. Velayetin kaldırılmasına karar verilebilmesi için, bu hastalığın, ebeveynin velayet görevini yerine getirmesine 'engel olması' ve bu durumun çocuğun 'menfaatini ve gelişimini somut bir tehlikeye' düşürmesi gerekir. Mahkeme, TMK m. 348'deki 'hastalık' sebebini değerlendirirken şu somut etkileri araştırmalıdır: 1) **Bakım ve Gözetim Yeterliliği:** Hastalık, ebeveynin çocuğun günlük fiziksel ve duygusal bakımını (beslenme, temizlik, güvenlik, sevgi) sağlama yeteneğini ortadan kaldırıyor mu? 2) **Karar Verme Yeteneği:** Hastalık, ebeveynin çocuğun eğitimi, sağlığı ve geleceği ile ilgili sağlıklı ve zamanında kararlar almasına engel oluyor mu? 3) **Çocuk İçin Risk Oluşturma:** Ebeveynin hastalığı, kontrol dışı davranışlar nedeniyle çocuk için fiziksel veya psikolojik bir risk yaratıyor mu? 4) **Telafi Edici Faktörler:** Diğer ebeveynin, aile büyüklerinin veya sosyal destek mekanizmalarının varlığı, hasta olan ebeveynin eksikliklerini telafi ederek çocuğun gelişiminin normal bir şekilde devam etmesini sağlıyor mu? Eğer hastalık, ebeveynin velayet görevini yerine getirmesini engellemiyor veya bu eksiklikler başka yollarla giderilerek çocuğun menfaati tehlikeye atılmıyorsa, sırf hastalık tanısı nedeniyle velayet kaldırılamaz. Hakim, yine daha hafif önlemlerin (danışmanlık, yardımcı vasi atanması vb.) yeterli olup olmayacağını da değerlendirmek zorundadır.