Bir kamu görevlisi, görevi gereği kendisine teslim edilen ve değeri az olan bir malı (TCK m. 249) zimmetine geçirmiş, ancak bu durumu hakkında bir soruşturma başlamadan önce kendiliğinden iade etmiştir. Bu durumda mahkeme, eylemi TCK m. 247/3'e göre 'kullanma zimmeti' olarak mı, yoksa TCK m. 247/1'e göre 'basit zimmet' olarak mı nitelendirmelidir? Bu nitelemenin, uygulanacak indirimler açısından sonucu ne olur?

Bu durumda, failin kastının ne olduğunun tespiti kilit rol oynar. Mahkeme iki farklı sonuca ulaşabilir: **Senaryo 1: Eylemin 'Kullanma Zimmeti' Olarak Kabul Edilmesi (TCK m. 247/3)** Eğer mahkeme, failin malı sadece 'geçici bir süre kullanma' kastıyla aldığını ve en başından beri iade etme niyetinde olduğuna kanaat getirirse (bunu, malın niteliği, kullanım süresinin kısalığı ve değerin azlığı gibi unsurlardan çıkarabilir), eylemi TCK m. 247/3'e göre kullanma zimmeti olarak nitelendirir. Bu durumda sonuç şu olur: - Cezada, kanunda belirtilen oranda (beşte dördüne kadar) indirim yapılır. - Ayrıca, zimmetin konusu olan malın değeri az olduğu için, bu indirilmiş ceza üzerinden TCK m. 249 uyarınca bir indirim daha (üçte birden yarıya kadar) yapılır. Bu senaryoda etkin pişmanlık (m. 248) uygulanmaz, çünkü iade zaten kullanma zimmetinin kurucu unsurudur. **Senaryo 2: Eylemin 'Basit Zimmet' Olarak Kabul Edilmesi (TCK m. 247/1)** Eğer mahkeme, failin kastının malı 'kalıcı olarak mal edinme' (temellük) olduğunu, ancak sonradan pişman olup iade ettiğine kanaat getirirse, eylemi TCK m. 247/1'e göre basit zimmet olarak nitelendirir. Bu durumda sonuç şu olur: - TCK m. 247/1'e göre temel bir ceza belirlenir. - Bu temel ceza üzerinden, önce TCK m. 249 uyarınca 'değer azlığı' indirimi yapılır. - Ardından, bulunan ceza üzerinden, iade kovuşturma başlamadan önce yapıldığı için TCK m. 248/1 uyarınca 'etkin pişmanlık' indirimi (üçte ikisine kadar) yapılır. Genellikle, kendiliğinden iadenin olduğu durumlarda ve özellikle değer az ise, eylemin 'kullanma zimmeti' olarak kabul edilmesi daha olasıdır. Ancak nihai karar, failin kastına ilişkin mahkemenin yapacağı takdire bağlıdır.