HMK m. 199'da yer alan 'çizim, plan, kroki' gibi belgelerin ispat gücü, bu belgelerin kim tarafından ve ne şekilde hazırlandığına göre nasıl değişir? Örneğin, taraflardan birinin tek taraflı olarak hazırladığı bir kroki ile, bir bilirkişi tarafından mahkeme denetiminde hazırlanan bir kroki arasında ispat gücü açısından ne gibi farklar vardır?

'Çizim, plan, kroki' gibi belgelerin ispat gücü, bu belgelerin 'objektifliği' ve 'güvenilirliği' ile doğru orantılıdır ve bu da kim tarafından, ne şekilde hazırlandığına bağlı olarak değişir. 1) **Taraflardan Birinin Hazırladığı Kroki:** Bu tür bir belge, HMK m. 199 anlamında bir 'belge'dir ancak ispat gücü son derece zayıftır. Bu, sadece o tarafın kendi 'iddiasının görsel bir ifadesi'dir. Karşı taraf kabul etmediği sürece, tek başına bir vakıayı ispatlayamaz. Mahkeme bunu ancak bir iddia olarak değerlendirir ve doğruluğunu diğer delillerle (keşif, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları) araştırır. Bu, 'takdiri delil' niteliğindedir. 2) **Bilirkişi Tarafından Hazırlanan Kroki:** Mahkeme tarafından görevlendirilen uzman bir bilirkişinin (örneğin, harita mühendisi), yerinde yaptığı inceleme ve ölçümlere dayanarak, mahkemenin denetiminde hazırladığı bir kroki ise, çok daha yüksek bir ispat gücüne sahiptir. Bu, HMK m. 266 vd. anlamında bir 'bilirkişi raporu'nun parçasıdır ve yine bir takdiri delil olmakla birlikte, hakimin karar verirken büyük ölçüde dikkate alacağı, teknik ve objektif verilere dayanan güçlü bir delildir. Taraflar bu krokiye itiraz edebilirler, ancak itirazlarının da yine teknik gerekçelere dayanması gerekir. Kısacası, ilk durumdaki kroki sübjektif bir iddiayı, ikinci durumdaki kroki ise objektif bir tespiti yansıtır. Bu nedenle ispat güçleri arasında dağlar kadar fark vardır.