Mera Kanunu'na göre mera komisyonlarının çalışmaya başladığı bir yerde, bir köyün 'kadim yararlanma' iddiasına dayanarak dava açması hukuken mümkün müdür? Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2017/112 K. sayılı kararında, mera komisyonu çalışmaları ile kadimlik iddiası arasındaki ilişki nasıl kurulmuştur?

Hayır, kural olarak mümkün değildir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2017/112 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mera, yaylak ve kışlakların tespiti, tahsisi ve sınırlandırılması konularında öncelikli ve asli yetkili organlar, 4342 sayılı Mera Kanunu uyarınca kurulan 'mera komisyonları'dır. Bu komisyonların yaptığı tespit ve tahsis işlemleri, 'idari bir tasarruf' niteliğindedir. Bu iki kavram arasındaki ilişki şu şekildedir: 1) **Mera Komisyonu Çalışması Yoksa:** Eğer bir bölgede mera komisyonları henüz bir çalışma yapmamışsa, o bölgedeki meraların aidiyeti ve kullanım hakkı, genel hükümlere ve Yargıtay içtihatlarına göre 'kadim yararlanma' (çok eski zamanlardan beri süregelen kullanım) ilkesine göre mahkemeler tarafından tespit edilebilir. Bu durumda, kadimlik iddiasına dayalı davalar dinlenir. 2) **Mera Komisyonu Çalışması Varsa:** Eğer bir bölgede mera komisyonu çalışmaya başlamış, tespit ve tahsis işlemlerini yapmış veya yapıyorsa, bu durum hukuki statüyü değiştirir. Artık ortada idari bir işlem vardır. Yargıtay kararında da vurgulandığı gibi, 'mera komisyonunun çalışmaya başladığı alanlarda yasadan kaynaklanan idari bir tasarrufla yapılan tahsise karşı kadimlik iddiasına dayanılamaz.' Bu durumda, mera üzerinde hak iddia eden bir köy, kadim yararlanma iddiasıyla adli yargıda (Hukuk Mahkemesi) bir tespit davası açamaz. Bunun yerine, mera komisyonunun yaptığı tespit veya tahsis işleminin hukuka aykırı olduğunu düşünüyorsa, bu idari işleme karşı süresi içinde idari yargıda (İdare Mahkemesi) 'iptal davası' açmalıdır. Kısacası, mera komisyonu çalışması, uyuşmazlığın çözüm yolunu adli yargıdan idari yargıya taşır ve kadimlik iddiasının yerini, idari işlemin hukuka uygunluk denetimi alır.