İhbar süresi içinde işçiye, İş Kanunu m. 27 uyarınca günde iki saat 'yeni iş arama izni' verilmesi zorunludur. İşveren bu izni vermeyip, bunun yerine bu iki saatlik sürenin ücretini işçiye ödemeyi teklif edebilir mi? İşçinin rızası olsa dahi bu mümkün müdür?

Hayır, işveren tek taraflı olarak izin yerine ücret ödemeyi teklif edemez. İşçinin rızası olsa bile bu durum tartışmalıdır ve kural olarak geçersizdir. İş Kanunu m. 27'de düzenlenen yeni iş arama izni, sadece bir ücret alacağı hakkı değil, aynı zamanda 'kullanılması gereken' bir izin hakkıdır. Kanunun amacı, işten ayrılacak olan işçiye, bir yandan mevcut işyerinden ücretini alırken, diğer yandan da yeni bir iş bulabilmesi için fiilen zaman tanımaktır. Bu hakkın temel amacı, işçinin işsiz kalma riskini azaltmaktır. Bu nedenle, bu izin hakkının niteliği, yıllık ücretli izin hakkı gibi emredicidir ve para karşılığında vazgeçilemez. İşverenin, 'izin kullandırmayayım, parasını vereyim' şeklindeki bir uygulaması, kanunun amacına aykırı olur. Yargıtay da kararlarında, iş arama izninin fiilen kullandırılması gerektiğini, kullandırılmamasının yaptırımının ise zamlı ücret ödenmesi olduğunu belirtmektedir. Ücret ödenmesi, iznin kullandırılmamasının bir 'sonucu' ve 'yaptırımı'dır, bir 'seçeneği' değildir. Dolayısıyla, işçinin rızası olsa dahi yapılan bir anlaşma, kanunun emredici hükmüne aykırı olduğu için geçersiz sayılabilir ve işçi daha sonra bu süreye ilişkin zamlı ücretini talep edebilir.