Velayet sahibi ebeveynin çocuğa şiddet uygulaması, velayetin değiştirilmesi (TMK m. 183) için mi, yoksa velayetin kaldırılması (TMK m. 348) için mi bir gerekçe teşkil eder? Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2017/7272 K. sayılı kararındaki yaklaşımı, 'çocuğun üstün yararı' ilkesi açısından değerlendiriniz.
Velayet sahibi ebeveynin çocuğa şiddet uygulaması, durumun ağırlığına ve sürekliliğine göre hem velayetin değiştirilmesi hem de velayetin kaldırılması için bir gerekçe teşkil edebilir. Ancak, çocuğa yönelik fiziksel şiddet, genellikle velayet görevinin 'ağır bir şekilde kötüye kullanılması' olarak kabul edilir ve bu durum doğrudan velayetin kaldırılması (TMK m. 348) sebebidir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/2170 E., 2017/7272 K. sayılı kararında, annenin çocukları 'elleri ve gözleri morarıncaya kadar dövdüğü'nün anlaşılması karşısında, velayetin bu anneye verilmesi 'çocuğun üstün yararı' ilkesine aykırı bulunmuş ve velayetin babaya verilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu karar, velayetin değiştirilmesi davası içinde verilmiş olsa da, temel mantığı şiddetin velayet hakkıyla bağdaşmayacağıdır. Değerlendirme şu şekilde yapılmalıdır: - Eğer şiddet eylemi münferit, hafif ve tekrarlanma olasılığı düşükse, mahkeme bunu bir 'aksama' olarak görüp, diğer ebeveynin durumu daha iyi ise velayetin değiştirilmesine karar verebilir. - Ancak, Yargıtay kararındaki gibi, şiddet ciddi boyutlardaysa, süreklilik arz ediyorsa veya çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atıyorsa, bu durum velayetin 'ağır surette kötüye kullanılması'dır. Bu durumda, diğer ebeveynin velayeti almaya uygun olup olmadığına bakılır. Eğer diğer ebeveyn uygunsa, velayet ona verilir (bu hem değiştirme hem de şiddet uygulayan ebeveyn açısından bir nevi kaldırılma sonucunu doğurur). Eğer diğer ebeveyn de velayete uygun değilse, her ikisinden de velayet kaldırılarak çocuğa vasi atanır. Şiddetin varlığı, çocuğun üstün yararının en temel unsuru olan 'güvenlik' hakkını ihlal ettiği için, velayetin şiddet uygulayan ebeveynde kalmasına asla izin verilmez.