HMK m. 199'daki 'belge' tanımının genişliği, hukuka aykırı olarak elde edilen delillerin (örneğin, gizlice alınan bir ses kaydı) akıbetini nasıl etkiler? Bir veri HMK m. 199'a göre 'belge' sayılsa bile, mahkemede delil olarak kullanılabilir mi?

Bir verinin HMK m. 199'a göre 'belge' sayılması, onun otomatik olarak mahkemede delil olarak kullanılabileceği anlamına gelmez. HMK m. 189/2, 'Hukuka aykırı olarak elde edilmiş olan deliller, mahkeme tarafından bir vakıanın ispatında dikkate alınamaz.' hükmüyle 'hukuka aykırı delillerin değerlendirilmesi yasağı'nı getirmiştir. Bu, delilin elde ediliş biçiminin de hukuka uygun olması gerektiği anlamına gelir. Gizlice, karşı tarafın rızası olmadan alınan bir ses kaydı, özel hayatın gizliliğini (Anayasa m. 20) ve haberleşmenin gizliliğini (Anayasa m. 22) ihlal edebilir. Bu durumda, ses kaydı HMK m. 199 anlamında bir 'belge' olsa da, hukuka aykırı olarak elde edildiği için mahkeme tarafından delil olarak değerlendirilemez. Ancak Yargıtay içtihatlarında, başka türlü ispat imkanı olmayan ve ani gelişen bir durum karşısında (örneğin; tehdit, hakaret anında) kişinin kendini savunmak veya bir suçu ortaya çıkarmak amacıyla yaptığı kaydın, istisnai olarak hukuka uygun kabul edilebildiği durumlar da mevcuttur. Değerlendirme her somut olaya göre yapılır.