HMK m. 259/2'de düzenlenen, tanığın olay yerinde dinlenmesi usulü, tarafların talebine mi bağlıdır, yoksa hakim bu kararı re'sen (kendiliğinden) alabilir mi?

Hakim bu kararı re'sen alabilir. HMK m. 259/2, 'Mahkeme, gerçeğin ortaya çıkması için gerekliyse, tanığın...yerde dinlenilmesine karar verebilir.' demektedir. Bu ifade, kararın alınmasında takdir yetkisinin mahkemede olduğunu göstermektedir. Taraflar bu yönde bir talepte bulunabilirler, ancak mahkeme bu taleple bağlı değildir. Aynı şekilde, taraflardan bir talep gelmese bile, hakim, davanın aydınlatılması ve maddi gerçeğe ulaşılması için tanığın olay yerinde dinlenmesinin gerekli olduğu kanaatine varırsa, bu kararı kendiliğinden alabilir. Bu durum, HMK m. 31'de düzenlenen 'hakimin davayı aydınlatma ödevi'nin bir gereğidir. Özellikle keşif yapılmasına karar verilen davalarda, hakim keşfin amacına ulaşması için tanıkların da keşif mahallinde dinlenmesine re'sen karar verebilir.