HMK m. 329'da düzenlenen kötüniyet tazminatı ve disiplin para cezasının uygulanması için, davalının talebi şart mıdır, yoksa hakim bu yaptırımları re'sen (kendiliğinden) uygulayabilir mi?

Bu konuda iki yaptırım arasında bir ayrım yapmak gerekir. 1) Sözleşmesel Vekalet Ücreti (m. 329/1): Bu yaptırım, karşı tarafın uğradığı mali bir zararın (avukatına ödediği ücret) tazminine yöneliktir. Hukuk davalarında kural olarak 'taleple bağlılık ilkesi' (HMK m. 26) geçerlidir. Bu nedenle, davayı kazanan tarafın, HMK m. 329/1 uyarınca sözleşmesel vekalet ücreti talebinde bulunması gerekir. Hakim, talep olmadan bu özel tazminata re'sen hükmedemez. 2) Disiplin Para Cezası (m. 329/2): Bu ceza, yargılamanın kötüye kullanılmasını ve adliyenin gereksiz meşgul edilmesini önlemeye yönelik, kamu düzeni nitelikli bir yaptırımdır. Bu nedenle, hakim, bir talep olmasa bile, yargılama sırasında kötüniyeti veya davanın tamamen haksızlığını tespit ettiğinde bu cezayı re'sen uygulayabilir. Yargılamanın dürüstlük kuralına uygun yürütülmesini sağlamak, hakimin görevi kapsamındadır.