Bir idari işlemin iptali davasında, davalı idare, dilekçenin İYUK m. 3'e aykırı olduğu (örneğin, dava konusunun net olmadığı) iddiasını ilk inceleme aşamasından sonra, esasa cevap süresi içinde ileri sürerse, mahkeme bu iddiayı dikkate alabilir mi? Usul ekonomisi ve ilk incelemenin amacı açısından konuyu değerlendiriniz.

Evet, dikkate alabilir ve almalıdır. İYUK m. 14'te sayılan ilk inceleme konuları, davanın esasına girilmesini engelleyen usuli nitelikteki 'dava şartları'dır. Dava şartları, kamu düzenine ilişkin olduğundan, yargılamanın her aşamasında mahkeme tarafından re'sen (kendiliğinden) veya tarafların itirazı üzerine dikkate alınabilir. İlk inceleme aşamasının amacı, bu şartları davanın başında kontrol ederek usul ekonomisini sağlamaktır. Ancak bu, ilk inceleme aşaması geçtikten sonra bu eksikliklerin bir daha gündeme getirilemeyeceği anlamına gelmez. Eğer mahkeme ilk incelemede bir eksikliği gözden kaçırmışsa ve davalı idare bunu esasa cevap dilekçesinde fark edip ileri sürerse, mahkeme bu usuli eksikliği değerlendirmek zorundadır. Örneğin, dava konusunun belirsizliği nedeniyle davanın yürütülmesi mümkün değilse, mahkeme yargılamanın sonraki bir aşamasında da olsa İYUK m. 15/1-d uyarınca dilekçenin reddine karar verebilir. Bu, yargılamanın sağlıklı bir zeminde yürümesini sağlamak için gereklidir.