HMK m. 199'da sayılan 'belge' türleri (metin, senet, çizim, fotoğraf, film, ses kaydı, elektronik veri vb.) arasında bir hiyerarşi var mıdır? Hakim, bir davada hem yazılı bir sözleşme hem de bu sözleşmenin aksini iddia eden bir ses kaydı sunulduğunda, hangisine öncelik vermek zorundadır?

Hayır, HMK m. 199'da sayılan belge türleri arasında kanuni bir hiyerarşi yoktur. Hepsi 'belge' olarak eşit statüdedir. Ancak delil kuvvetleri farklıdır. Örneğin, taraflarca imzalanmış yazılı bir sözleşme 'senet' niteliğinde olup, aksi yine senetle (veya kesin delillerle) ispat edilmesi gereken bir 'kesin delil'dir (HMK m. 200). Bir ses kaydı ise, içeriği ve elde ediliş biçimine göre 'takdiri delil' olarak kabul edilir. Hakim, delilleri 'serbestçe' değerlendirir (HMK m. 198). Bu nedenle, hakim otomatik olarak yazılı sözleşmeye öncelik vermek zorunda değildir. Eğer ses kaydının hukuka uygun olarak elde edildiği, tarafların gerçek iradesini yansıttığı ve sözleşmenin hile, tehdit gibi bir irade sakatlığıyla imzalandığına dair güçlü bir kanaat oluşturuyorsa, hakim takdiri delil olan ses kaydına dayanarak kesin delil olan senedin geçersizliğine hükmedebilir. Hakimin, çelişen deliller arasında hangisine neden üstünlük tanıdığını kararında gerekçelendirmesi esastır.