Bir sanığın tutukluluğunun devamına ilişkin kararda, 'isnat edilen suçun CMK m. 100/3'teki katalog suçlardan olması' gerekçesi, tutukluluğun devamı için kanuni bir karine oluşturur. Bu karinenin, yargılamanın ilerleyen aşamalarında çürütülmesi mümkün müdür? Mümkünse nasıl?

Evet, bu karinenin çürütülmesi mümkündür. CMK m. 100/3'teki katalog suç karinesi, 'mutlak' bir karine değil, 'adi' bir karinedir. Yani, aksi ispatlanabilir. Bu karine, soruşturmanın başında, deliller henüz tam toplanmamışken, tutuklama nedenlerinden birinin (kaçma, delil karartma) 'varsayıldığına' ilişkindir. Yargılamanın ilerleyen aşamalarında bu karine şu şekilde çürütülebilir: 1) Delillerin Toplanması: Sanığın etki edebileceği tüm deliller (tanıklar, belgeler vb.) toplandığında, 'delil karartma' tehlikesi ortadan kalkar. Bu durum, karinenin bir ayağını çökertir. 2) Sanığın Kişisel Durumu: Sanığın sabit ikametgah sahibi olması, düzenli bir işinin ve ailesinin olması, yargılamadaki tüm celplere uyması gibi somut durumlar, 'kaçma şüphesinin' somut olarak bulunmadığını gösterir ve karinenin diğer ayağını çökertir. 3) Adli Kontrolün Yeterliliği: Sanık müdafii, adli kontrol tedbirlerinden (ev hapsi, yurtdışı yasağı vb.) bir veya birkaçının uygulanmasının, tutuklama ile hedeflenen amacı sağlamaya yeterli olacağını somut gerekçelerle ortaya koyarak karineyi çürütebilir. Dolayısıyla, yargılama ilerledikçe, mahkemenin bu soyut karineye değil, dosyadaki somut duruma bakarak karar verme yükümlülüğü artar.