HMK m. 302/1 'Taraflar, harcının ödenmiş olup olmamasına bakılmaksızın ilamı her zaman alabilirler.' hükmü ile m. 302/2'deki 'Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, ... kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.' hükmü birlikte nasıl bir hak güvencesi sağlamaktadır?

Bu iki hüküm birlikte, Anayasa m. 36'da güvence altına alınan 'hak arama hürriyeti' ve 'mahkemeye erişim hakkı'nı mali engellerden arındıran bütüncül bir güvence sağlamaktadır. Birinci fıkra, tarafın mahkeme kararının (ilamın) bir suretini alabilmesi için harç ödeme zorunluluğunu kaldırır. Bu, tarafın kararın içeriğini öğrenmesi, hukuki durumunu değerlendirmesi ve bir sonraki adımı (temyiz, icra vb.) planlayabilmesi için temel bir adımdır. İkinci fıkra ise bu güvenceyi bir adım ileri taşıyarak, sadece ilamı almak için değil, aynı zamanda o ilama karşı kanun yollarına (istinaf, temyiz) başvurmak veya ilamı icraya koymak için de harç ödemenin bir ön şart olmadığını belirtir. Böylece, mali gücü olmayan bir tarafın, sırf harcı ödeyemediği için temyiz süresini kaçırması veya alacağını tahsil etmek için icra takibi başlatamaması gibi hak kayıplarının önüne geçilmiş olur. Devlet, harç alacağını daha sonra tahsil etme hakkını saklı tutarken, vatandaşın adalete erişimini öncelikli kılmaktadır.