6100 sayılı HMK m. 302/2'ye göre 'Bakiye karar ve ilam harcının ödenmemiş olması, hükmün tebliğe çıkarılmasına, takibe konmasına ve kanun yollarına başvurulmasına engel teşkil etmez.' hükmünün temel amacı nedir? Bu düzenleme, hak arama özgürlüğü ile devletin harç alacağı arasındaki dengeyi nasıl kurmaktadır?

HMK m. 302/2'nin temel amacı, yargısal sürece erişimi ve hak arama özgürlüğünü (Anayasa m. 36) mali nedenlerle engellememektir. Geçmişteki uygulamalarda, karar ve ilam harcının tamamı ödenmeden kararın taraflara tebliğ edilmemesi veya kanun yoluna başvuruya izin verilmemesi gibi durumlar, tarafların, özellikle de mali gücü zayıf olanların hak kayıplarına uğramasına neden olabiliyordu. Bu hüküm, devletin harç alacağı ile vatandaşın temel bir hakkı olan kanun yoluna başvuru ve adalete erişim hakkı arasında bir denge kurmaktadır. Düzenlemeye göre, tarafın kendi payına düşen harcı ödememiş olması dahi, kararın kesinleşmesini veya icra takibine konulmasını engellemez. Devlet, harç alacağını daha sonra 492 sayılı Harçlar Kanunu ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun uyarınca cebri icra yoluyla tahsil etme imkanına sahiptir. Böylece, bir tarafın mali yükümlülüğünü yerine getirmemesi, diğer tarafın haklarını kullanmasına veya yargısal sürecin ilerlemesine bir engel teşkil etmemektedir.