Ceza infaz kurumlarında, bir yönetmelikte yer almayan 'örgütten ayrıldığına dair dilekçe verme' gibi bir yükümlülüğün, Adalet Bakanlığı Genel Müdürlüğü'nün bir yazısıyla hükümlülere dayatılması, 'normlar hiyerarşisi' açısından nasıl bir sorun teşkil eder?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #80080

'Normlar hiyerarşisi' ilkesine göre, hukuk kuralları arasında bir altlık-üstlük ilişkisi vardır ve alttaki norm, üstteki norma aykırı olamaz. Bu hiyerarşi genel olarak Anayasa, kanun, (kanuna dayanan) Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve daha alt idari düzenlemeler (genelge, yönerge, talimat vb.) şeklinde sıralanır. Metinde tartışılan durumda, Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği ve Gözlem ve Sınıflandırma Merkezleri Yönetmeliği, idare ve gözlem kurulunun re'sen (kendiliğinden) işlem yapabileceğini ve hükümlünün talebinin dahi zorunlu olmadığını düzenlerken (örn: Açık Ceza İnfaz Kurumlarına Ayrılma Yönetmeliği m.10/7), bir Genel Müdürlük yazısının 'dilekçe ile beyan etme' gibi ek bir yükümlülük getirmesi normlar hiyerarşisine açıkça aykırıdır. Genelge veya benzeri alt düzey idari düzenlemeler, kanun ve yönetmelik hükümlerini açıklayabilir ancak onlara aykırı olamaz, yeni bir yükümlülük veya şart ihdas edemez. Böyle bir uygulama, Anayasa m.13'te belirtilen temel hak ve hürriyetlerin ancak kanunla sınırlanabileceği ilkesine ve Anayasa m.2'deki 'hukuk devleti' ilkesine de aykırılık teşkil eder.