Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması nedeniyle ataması yapılmayan bir adayın açtığı iptal davası ile birlikte veya sonrasında, uğradığı maddi (yoksun kalınan maaş vb.) ve manevi zararlar için bir 'tam yargı davası' açma hakkı bulunmaktadır. İYUK m. 12 ve m. 13'te düzenlenen bu iki dava türünün birlikte veya ayrı ayrı açılmasına ilişkin usul kurallarını ve zamanaşımı sürelerini analiz ediniz. Özellikle, önce sadece iptal davası açıp kazanan bir kişinin, daha sonra tam yargı davası açması halinde zamanaşımı süresi ne zaman işlemeye başlar?

Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması, bir idari işlem olduğundan, bu işleme karşı hem iptal davası hem de bu işlemden doğan zararların tazmini için tam yargı davası açılabilir. Bu iki dava türünün açılmasına ilişkin usul, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda (İYUK) düzenlenmiştir. İYUK m. 12'ye göre, ilgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem nedeniyle; (1) Doğrudan doğruya tam yargı davası, (2) İptal ve tam yargı davalarını birlikte (terditli olarak), (3) Önce iptal davası açıp, bu davanın karara bağlanması üzerine tam yargı davası açabilirler. Uygulamada en sık karşılaşılan yöntemler (2) ve (3)'tür. Zamanaşımı süreleri bu tercihe göre değişir. Eğer iptal ve tam yargı davası birlikte açılırsa, genel dava açma süresi olan, işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde açılmalıdır (İYUK m. 7). Soruda belirtilen en kritik durum, önce sadece iptal davası açılmasıdır. Bu durumda tam yargı davası için zamanaşımı süresi, İYUK m. 12'nin son cümlesi ve m. 13 uyarınca özel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, önce iptal davası açan bir kişi, bu davanın kesinleşen kararının kendisine tebliğinden itibaren işleyecek olan 60 günlük yeni bir dava açma süresi içinde tam yargı davasını açabilir. Yani, zamanaşımı süresi ilk idari işlemin tebliği ile değil, iptal kararının kesinleşip tebliğ edilmesiyle başlar. Bu düzenleme, kişinin, idari işlemin hukuka aykırılığı yargı kararıyla sabit olmadan tazminat davası açma külfetinden kurtarılmasını amaçlamaktadır. Ayrıca, iptal kararının idare tarafından uygulanmaması veya eksik uygulanması gibi durumlardan doğan zararlar için de, icra tarihinden veya idarenin 60 günlük cevap süresinin bittiği tarihten itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açılabilir (İYUK m. 13/1).