TCK m. 68/3, 'Bu Kanunun İkinci Kitabının Dördüncü Kısmında yazılı yurt dışında işlenmiş suçlar dolayısıyla verilmiş ağırlaştırılmış müebbet hapis veya müebbet hapis veya on yıldan fazla hapis cezalarında zamanaşımı uygulanmaz' hükmünü içermektedir. Bu istisnanın hukuki ve siyasi gerekçeleri nelerdir? Bu hükmün, evrensel ceza hukuku ilkelerinden olan 'ceza zamanaşımının gerekliliği' (unutulma hakkı, delillerin bozulması, kamu düzeni tehlikesinin ortadan kalkması) ile nasıl bir ilişki içinde olduğunu, 'devletin cezalandırma hakkının sürekliliği' amacı açısından tartışınız.
TCK m. 68/3'te öngörülen ceza zamanaşımının uygulanmaması istisnası, belirli nitelikteki suçlar açısından devletin cezalandırma hakkını süresiz hale getiren özel bir düzenlemedir. Bu hükmün hukuki ve siyasi gerekçeleri şunlardır: 1) Suçların Niteliği: TCK'nın İkinci Kitap, Dördüncü Kısmı, 'Millete ve Devlete Karşı Suçlar'ı (soykırım, insanlığa karşı suçlar, devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak, anayasayı ihlal, casusluk vb.) düzenlemektedir. Bu suçlar, sadece bireylere değil, tüm topluma, devletin varlığına ve uluslararası düzene yönelik en ağır saldırıları teşkil eder. Bu suçların yarattığı toplumsal travma ve tehlikenin zamanla azalmayacağı, faillerin cezalandırılmasındaki kamu yararının her zaman devam edeceği varsayılır. 2) Uluslararası Hukuka Uyum: Özellikle soykırım ve insanlığa karşı suçlar gibi suçlar için uluslararası sözleşmeler (örn. Roma Statüsü), zamanaşımının uygulanmamasını öngörmektedir. TCK m. 68/3, bu uluslararası yükümlülüklerle uyum sağlama amacı da taşır. Bu istisnanın evrensel ceza hukuku ilkeleriyle ilişkisi ise tartışmalıdır. Ceza zamanaşımının ardında yatan felsefe; zamanın geçmesiyle suçun yarattığı toplumsal sarsıntının azalması, delillerin sağlıklı bir şekilde toplanamayacak olması, failin ıslah olmuş olabileceği ihtimali ve bireyin 'unutulma hakkı' gibi gerekçelere dayanır. TCK m. 68/3, bu genel ilkeleri, korunan hukuki yararın (devletin ve milletin varlığı) üstünlüğü karşısında feda etmektedir. Bu hüküm, 'devletin cezalandırma hakkının sürekliliği' ilkesini benimser. Bu ilkeye göre, devletin bekasına yönelik en ağır suçlarda, devletin failleri cezalandırma yetkisi zamanla ortadan kalkmamalıdır. Bu, hem caydırıcılığı artırmayı hem de bu tür suçları işleyenlerin zaman aşımına güvenerek adaletten kaçmalarını önlemeyi hedefler. Sonuç olarak, TCK m. 68/3, ceza zamanaşımının genel mantığına bir istisna getirerek, belirli ve çok ağır suçlar için adalet ve caydırıcılık ihtiyacını, bireyin unutulma hakkına ve zamanın geçirici etkisine üstün tutan bir anayasa politikası tercihini yansıtmaktadır.