Bir eser sözleşmesinde, iş sahibi yapılan işin bedelini ödediğini iddia etmekte, ancak yazılı bir makbuz veya dekont sunamamaktadır. Yüklenici ise alacağının devam ettiğini savunmaktadır. Bu durumda ispat yükü kime aittir? İş sahibinin, delil listesinde 'yemin' deliline dayanmamış olsa bile, yargılamanın ilerleyen bir aşamasında yükleniciye yemin teklif etme hakkı var mıdır? Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2013/5007 E., 2014/4280 K. sayılı kararı bu konuda nasıl bir yol göstermektedir?
Eser sözleşmelerinde, yüklenici işi sözleşmeye uygun olarak yapıp teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispatla yükümlüdür. Bu genel bir ispat kuralıdır. Yüklenici işi yaptığını ve alacaklı olduğunu ispatladıktan sonra, borcun sona erdiğini (ödendiğini) iddia eden iş sahibi, bu 'ödeme' vakıasını ispat etmek zorundadır (HMK m. 190). Dolayısıyla sorudaki durumda, ödeme iddiasının ispat yükü iş sahibine aittir. İş sahibi, bu ödemeyi HMK m. 200 uyarınca kural olarak yazılı delille ispat etmelidir. İş sahibinin delil listesinde açıkça 'yemin' deliline dayanmamış olması, onun bu hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. HMK m. 227/1, 'Uyuşmazlık konusu vakıanın ispatı için yeminden başka delili olduğunu beyan etmiş olan taraf dahi yemin teklif edebilir' hükmüyle bu konuda esnek bir yaklaşım benimsemiştir. Yemin, diğer delillerle iddiasını ispat edemeyen tarafın başvurabileceği son çaredir. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2013/5007 E., 2014/4280 K. sayılı kararında da bu ilke vurgulanmıştır. Kararda, ödeme iddiasının ispat yükünün davalı iş sahibinde olduğu, davalının bu iddiasını yasal delillerle ispat etmesi gerektiği, yazılı delil sunamayan davalının yemin teklif etme hakkının bulunduğu belirtilmiştir. Davalının delil listesi vermemiş olmasının veya başka delillere dayanmış olmasının, HMK m. 227/1 gereğince yemin teklif etmesine engel olmadığı açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, ispat yükü kendisinde olan iş sahibi, yargılamanın uygun bir aşamasında, diğer delillerinin yetersiz kaldığı anlaşıldığında, yükleniciye ödemenin yapıldığına dair yemin teklif edebilir. Mahkemenin bu teklifi dikkate alarak yemin prosedürünü işletmesi gerekir.