TCK m. 53/5, 'Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir' hükmünü amirdir. Bu fıkranın uygulanabilmesi için aranan 'hak ve yetkinin kötüye kullanılması' unsurunun, suçun 'belli bir hak ve yetkiye sahip kişiler tarafından işlenebilen özgü suç' olmasından farkı nedir? Örneğin, rüşvet alan bir kamu görevlisi (TCK m. 252) hakkında bu fıkra uygulanabilir mi? Uygulanacaksa, yasaklanacak olan spesifik hak ve yetki ne olmalıdır?

TCK m. 53/5'in uygulanması, suçun sadece belirli bir hak ve yetkiye sahip kişi tarafından (özgü suç) işlenmiş olmasından daha dar ve özel bir koşula, o hak ve yetkinin bizzat 'kötüye kullanılmasına' bağlıdır. 'Hak ve yetkinin kötüye kullanılması', sahip olunan hak ve yetkinin suçun işlenmesinde bir araç olarak kullanılması, suçun işlenmesini kolaylaştırması veya suçun işlenmesine imkan sağlaması anlamına gelir. 'Özgü suç' ise, suçun failinin kanuni tanımda belirtilen belirli bir sıfatı (örneğin kamu görevlisi, hekim) taşıması zorunluluğunu ifade eder. Her özgü suç, TCK m. 53/5'in uygulanmasını gerektirmez. Önemli olan, sahip olunan sıfat veya yetkinin suçun işlenmesinde aktif olarak kullanılmasıdır. Rüşvet suçu (TCK m. 252), kamu görevlisi tarafından işlenebilen bir özgü suçtur. Aynı zamanda bu suç, kamu görevlisinin sahip olduğu kamu görevini (bir işi yapma veya yapmama yetkisini) kötüye kullanması suretiyle işlenir. Kamu görevlisi, görevinin sağladığı yetkiyi bir menfaat karşılığında satmaktadır. Bu nedenle, rüşvet suçundan mahkum olan bir kamu görevlisi hakkında, cezasının infazından sonra işlemek üzere TCK m. 53/5 uyarınca hak yoksunluğuna hükmedilebilir. Mahkeme, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bir süreyle, kötüye kullanılan hak ve yetki ne ise onun kullanılmasının yasaklanmasına karar verecektir. Rüşvet suçunda kötüye kullanılan hak ve yetki, 'kamu görevini üstlenme ve yürütme' yetkisidir. Dolayısıyla mahkeme, belirli bir süreyle sanığın 'kamu görevi üstlenmekten' yasaklanmasına karar vermelidir. Bu yasaklama, sadece mahkum olduğu suçla ilgili görevi değil, tüm kamu görevlerini kapsayacak şekilde geniş yorumlanmalıdır.