Bir eser sözleşmesinde, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü kime aittir? Davalı iş sahibinin ödemeyi elden yaptığını ve makbuz almadığını iddia etmesi durumunda, bu iddiasını ispat için HMK m. 227 uyarınca yemin deliline başvurabilir mi? Mahkemenin bu durumda izlemesi gereken usul nedir?

Eser sözleşmelerinde ispat yükü genel kurallara göre dağıtılır. Yüklenici (davacı), eseri sözleşmeye uygun olarak imal edip teslim ettiğini, davalı iş sahibi ise eserin bedelini ödediğini ispatla yükümlüdür. Somut olayda, işin yapıldığı ve teslim edildiği ihtilafsız ise, ispat yükü artık ödeme yaptığını iddia eden davalı iş sahibine geçer. Davalı iş sahibi, ödeme iddiasını kural olarak yazılı delille ispat etmelidir (HMK m. 200). Ancak elden ödeme yaptığını ve makbuz almadığını iddia ediyorsa, yani yazılı delili yoksa, HMK m. 227/1 uyarınca karşı tarafa (davacı yükleniciye) yemin teklif etme hakkına sahiptir. Taraflardan birinin yemin deliline dayanması halinde, mahkeme bu usuli hakkın kullanılmasını sağlamakla yükümlüdür. Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2014/4280 K. sayılı kararında da belirtildiği gibi, mahkemenin, yemin teklifi üzerine, davacı asili HMK m. 228'e uygun olarak meşruhatlı (ihtaratlı) bir davetiye ile duruşmaya çağırması, yemin edip etmeyeceğini sorması ve sonucuna göre bir karar vermesi gerekir. Yemin teklifini görmezden gelerek veya yemin usulünü işletmeden karar vermesi, usule aykırıdır ve bozma nedenidir.