Somut norm denetimi yoluna başvurulabilmesi için 'görülmekte olan bir dava' ve 'davaya bakan mahkeme' unsurlarının kapsamı nedir? Anayasa Mahkemesi içtihatlarına göre Yargıtay, Danıştay, Sayıştay ve Seçim Kurulları 'davaya bakan mahkeme' olarak kabul edilebilir mi?

Somut norm denetiminin (itiraz yolu) işletilebilmesi için Anayasa m. 152'de belirtilen 'görülmekte olan bir dava' ve 'davaya bakan mahkeme' unsurları kritik öneme sahiptir. 'Görülmekte olan dava', çekişmeli veya çekişmesiz yargı fark etmeksizin, henüz esası hakkında nihai karar verilmemiş, derdest bir uyuşmazlığı ifade eder. 'Davaya bakan mahkeme' ise, Anayasa Mahkemesi tarafından 'bağımsız ve tarafsız hakimlerden kurulu, yargısal usullerle uyuşmazlığın esasını çözümleyen merci' olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsamda; - Yargıtay ve Danıştay: Bir davada temyiz mercii olarak görev yaptıklarında, önlerindeki uyuşmazlıkta uygulanacak bir kuralın Anayasa'ya aykırılığı iddiasını inceleyerek AYM'ye başvurabilirler. Bu nedenle 'davaya bakan mahkeme' sayılırlar (Bkz: Danıştay 9. Dairesi'nin E.2020/15 sayılı başvurusu). - Sayıştay: Anayasa'nın yargı bölümünde düzenlenmesi ve kararlarının kesin hüküm niteliğinde olması nedeniyle, AYM tarafından en azından somut norm denetimi bağlamında 'mahkeme' olarak kabul edilmekte ve başvuruları incelenmektedir. - Seçim Kurulları (İl ve İlçe): AYM, seçim kurullarının yargısal fonksiyon icra etmelerine rağmen, yapıları ve görevlerinin özgünlüğü nedeniyle klasik anlamda bir 'mahkeme' olmadıklarına ve somut norm denetimi için başvuruda bulunamayacaklarına karar vermiştir (AYM, E.1992/12, K.1992/7). Dolayısıyla Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay başvuruda bulunabilirken, Seçim Kurulları bulunamaz.