Bir vekilin (avukatın) müvekkili adına yemin teklif edebilmesi veya kendisine teklif edilen yemini iade edebilmesi için vekaletnamesinde özel bir yetki bulunması gerekir mi? HMK m. 74 hükmünü ve bu kuralın ihlal edilerek yapılan bir yemin teklifinin geçerliliğini tartışınız.

Evet, bir vekilin (avukatın) müvekkili adına yemin teklif edebilmesi, yemini kabul, iade veya reddedebilmesi için vekaletnamesinde bu konuda açıkça yetkilendirilmiş olması zorunludur. Bu, HMK'nın 74. maddesinde sayılan 'davaya vekalette özel yetki verilmesini gerektiren haller' arasında yer almaktadır. Madde, 'Açıkça yetki verilmemiş ise vekil... yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez...' demek suretiyle bu yetkinin genel vekaletname kapsamında olmadığını kesin bir dille belirtmiştir. Yemin, davanın sonucunu doğrudan etkileyen, tarafın şahsi beyanına dayanan ve ciddi sonuçlar doğuran bir delil olduğu için kanun koyucu bu işlemi vekilin özel yetkisine bağlamıştır. Bu kuralın ihlal edilerek, yani vekaletnamesinde özel yetkisi bulunmayan bir vekil tarafından yapılan yemin teklifi usulen geçersizdir. Mahkemenin bu geçersiz teklife dayanarak işlem yapması, yemin davetiyesi çıkarması veya karşı tarafı yemin etmeye zorlaması hukuka aykırıdır. Böyle bir durumda eda edilen yemin de hukuki bir sonuç doğurmaz ve kesin delil niteliği taşımaz. Yargıtay, özel yetkisi olmayan vekilin yaptığı yemin teklifinin geçersiz olduğunu ve bu durumda diğer delillerden vazgeçildiğinin de kabul edilemeyeceğini belirtmektedir (Yargıtay 1. HD, E. 2014/19701, K. 2017/1107). Mahkemenin, yemin teklif edilmeden önce vekilin vekaletnamesindeki yetkiyi re'sen kontrol etmesi gerekir.