HMK m. 385/3 uyarınca, 'mahkemeler dışındaki resmî makamlara bırakılan çekişmesiz yargı işlerinde' hangi usul uygulanır? Bu düzenlemenin gerekçesi nedir?

Yargı Pusulası bilgi merkezi soru-cevap kaydı #78468

HMK m. 385/3'e göre, bu tür işlerde, **ilgili özel kanunlarında belirtilen usul hükümleri** uygulanır. HMK'nın genel çekişmesiz yargı usulü (basit yargılama, re'sen araştırma) bu işler için doğrudan geçerli değildir. Bu düzenlemenin gerekçesi, bu işleri gören makamların (örneğin, Nüfus Müdürlüğü, Tapu Müdürlüğü, Ticaret Sicili Müdürlüğü) bir 'yargı organı' niteliği taşımamasıdır. Bu makamlar, idari birimlerdir ve kendi kuruluş ve işleyişlerini düzenleyen özel kanunlara (Nüfus Hizmetleri Kanunu, Tapu Kanunu, TTK vb.) tabidirler. Dolayısıyla, onların yürüteceği çekişmesiz yargı niteliğindeki işlemlerde (örneğin, tapu sicilindeki basit bir maddi hatanın düzeltilmesi), HMK'daki yargılama usullerinin değil, kendi özel kanunlarındaki idari prosedürlerin uygulanması doğaldır ve kanun koyucu bu ayrımı netleştirmek için bu fıkrayı eklemiştir.