HMK m. 385/2'de çekişmesiz yargı işleri için öngörülen 'resen araştırma ilkesi'nin, basit yargılama usulünün genel yapısı içindeki anlamı ve önemi nedir?

Basit yargılama usulünde kural olarak, çekişmeli yargıda olduğu gibi 'taraflarca getirilme (hazırlama)' ilkesi geçerlidir. Yani taraflar, iddia ve savunmalarını ve bunlara ilişkin delillerini kendileri sunarlar. Ancak HMK m. 385/2, çekişmesiz yargı işleri için bu kurala önemli bir istisna getirerek 'resen araştırma ilkesi'ni benimsemiştir. Bu ilkenin anlamı ve önemi şudur: Çekişmesiz yargı işleri (vasi atanması, gaiplik kararı, adın değiştirilmesi vb.) genellikle kamu düzenini ve zayıf durumdaki kişilerin (çocuk, kısıtlı vb.) menfaatlerini ilgilendirir. Bu nedenle kanun koyucu, bu tür işlerde hakimin tarafların sunduğu delillerle bağlı kalmamasını, gerçeği ve en doğru çözümü bulmak için kendiliğinden delil toplayabilmesini, ilgili kurumlarla yazışma yapabilmesini ve gerekli her türlü araştırmayı yapabilmesini öngörmüştür. Bu, hakime, kamu düzenini koruma ve en hakkaniyetli sonuca ulaşma konusunda aktif bir rol yükler ve basit yargılama usulünün bu özel alanındaki işleyişini temelden etkiler.