HMK m. 138, mahkemeye dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verme yetkisi tanır. Bu yetki, HMK'nın öngördüğü dilekçeler teatisini (HMK m. 126-136) atlayarak karar verilebileceği anlamına gelir mi?

Hayır, gelmez. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre (örn: Y. 19. HD, 2013/18660 E., 2014/2755 K.), HMK m. 138'de düzenlenen dosya üzerinden karar verme yetkisi, dilekçelerin karşılıklı verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu hüküm, dilekçeler teatisi tamamlandıktan ve dava 'ön inceleme' aşamasına geldikten sonra, mahkemeye, eğer gerekli görmüyorsa bir ön inceleme duruşması yapmaksızın, dosya üzerinden dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilme yetkisi tanır. Yani, bu yetkinin kullanılabilmesi için öncelikle dava dilekçesinin davalıya tebliği, cevap dilekçesinin (ve varsa diğer dilekçelerin) sunulması için kanuni sürelerin beklenmesi ve böylece davanın ön inceleme aşamasına getirilmesi gerekir. Dilekçeler teatisi tamamlanmadan verilecek bir karar, hukuki dinlenilme hakkının (HMK m. 27) ihlali anlamına gelir.